Kayserı pazarlıgı

[crazyferit]

Gayserililer, Gayserinin geçmis tarihinde sanat ve ticaretinde rol oynatan kurnaz Yahudi ve Ermenilerin, acimasiz pazarliklari karsisinda kendi çikarlarini korumak, o toplumda kabul görmek ve onlarla yarisir hale gelebilmek için ticaretin püf noktalarini ögrenmek ve alisveriste kandirilmamak amaciyla bir nevi iktisat dersi almislardir. Bu savunma harekati zamanla Gayserililerin vazgeçemedikleri bir aliskanlik halini almistir. Bir de Gayseri ikliminin kislari sert, yazlari kuru sicak olmasi da Gayseriliyi asvataya (alim-satim) mecbur etmistir. Tabiatiyla denizi yok ki deniz ürünlerinden, tasimaciligindan, limanindan turistinden kazanabilsin. Verimli topraklari yok ki hasat kaldirsin, pamuk toplasin. Mevsimleri el vermez ki meyveler sebzeler yetissin. Hayati idama ettirmek için geriye kalan en geçerli yol ticarettir. Bunu da yapabilmenin en büyük sermayesi “Ticaret Sanatini” iyi bellemek, “satarken degil alirken kazanmak”. Az satip çok kazanmak yerine çok satip sürümden kazanmak. Alim satimda müsteriye niyidip-noörüp biseyler satabilmek. Örnegin “Buyur abi, ni istedin, yardimci olak, gel abi otur bidene bisi iç çay, gave al, sogukluk gelsin, hadi oglum abine bisi getir.” Diye çiragina seslenir. Amaç önce gönül almak,müsteriyi memnun etmek, müsterinin dedigine satmak,bu vesile ile müsterinin ayagini alistirmaktir. Zaten müsteri kazanmak para kazanmak demektir. Bunu iyi ögrenen Gayserili yurdun her yerinde her türlü alis-verisi rahatlikla, kolay kandirilamayan alim-satimda hep kazanan esnaf ve tüccarlar olmuslardir. Amma Gayserilinin Gayseride para kazanmasi biraz zordur. Alan da,satan da Gayserili olunca, tabiri caizse “iki cambaz bir ipte oynamaz” hesabi, kimse kimseden asiri kar saglayamaz. Gayserilinin alis-veris felsefesi “alis-veriste istenenin yarisini vermektir.” Çünkü Gayseriliye en agir gelen: kandirilmaktir. Bir mali alirken, istenilen fiyatin yarisini teklif ettiginde, satici bunu da kabul etse,Gayserilinin içinden: -Tüh!! Adam beni gandirdi mi nii? Az da assa virsiydim. Diye geçer. Satarken de isi zordur Gayserilinin: az da istese,”kötü mal” derler çok istese “bahalici” derler. Yani ilim isidir Gayseride esnaf olmak. Zaten “Okumam yazmam yok ama Gayseriliyim” sözü Gayserilinin ticaret ilmi bildigini kanitlar. Bir müsteriye nasil davranilacagini bilir: kimin alici kimin sorucu oldugunu anlar. Bir Gayseri pazarligini örnekleyelim,mesela bir elbiseci: - Buyur abi niye baktin ? - Sööle baktim arkadas, - Ossun abi gel içerden bak, - Alacak deelim ki, - Ayip ettin aabi, almak sart degel, ne dimisler “Almasan da mala bak” mesela sana bidene dakim elbise virek, önümüz bayram zaten. O zamana gadar bu mallar ates bahasi olur. -Iyide para yok ki. -Amma yaptin aabi, para diyi yakana mi yapistik. Oldukça virin. Veya taksit yaparik. -Taksidinen olursa olabilir. -Olur abi olur. Neden olmasin hele sen bidene su gri dakimi giy. Elbiseyi giydirirken: -Siimi abi, kimlerdensin, nirde oturuyorsunuz? Sormak ayip olmasin da nii is yapiyon? Böylelikle adamin seceresini, kimin neciligini, güvenilirligini ögrenmis olur. Sorularin devaminda ya akraba çikar ya hisim olur ya da tanidigin tanidigini tanir. Böylece veresiye saglama alinmis olur. Giydirdigi elbise ile adami aynanin yanina götürürken: -Abi güle güle giyin, eskisi küllüklere ossun. Bu renk seni amma da asti haa.. -Iyi de acicik bol mu nii.. -Yok abi ne oldu,üstünde çok zengin durdu. Hemi de bu senenin öbür senesi de var. -Peki bunun fiyati nirelerde? -Golay abi hele sen bidene begen. Senden de mi parazanacak. -Ossun utanma, bazar dostlugu bozar. Hele sen bidene sööle. -Abi pesin fiyatindan sayar ve de iki taksit yaparik. Isin kaç taksite olabilecegini yokluyor. -Iyi amma ben iki taksitte ödeyemem. -Canin sagossun o zaman üç takside ayarlarik. Hemsehrim sen sunun bi fiyatini söyle ondan sonra taksitlendir. -Yaa abi sende fiyat dedin çattin. Atinan deve degela senden de gazanmam. 100 sayarik sen de yabanci olmadigina göre dört takside de bagladik mi sen de gül gibi giyer gidersin. -Yok gardasim, yüze dünyada alamam. -Ya yüz dediysek yüz olmadi ya. Hadi doosan alak. -Yok gardasim vallaha çok para. Hemi de benim su günnerde göynemin asdari yok. Ona göre elini vicdanina goy. -Abi iyi de ayrandan assasi da su, dahasi zarar ider ben nörüyüm,sermayesi bahali. -Yav hele sen sunun bi olacagini söyle de bi düsünek. -Düsünüp dasinmasi bu. Sesen alirik dost isi olur. Baska da olmaz. Gari sen de sevildigini bil. -Tamam aga anlasilan atmilsa hayillesecek. -Yok abi nörüyon. O fiyatlara olmaz. Küllün zarar ider o zaman. -Itiraz itme de az gazan, tez gazan, yosa gassin, der ve dükkandan çikacakken satici hemen telaslanarak: -Abi asam asam siytan sevindirmiyek, senin didigin ossun senimi giracak, der ve isi baglar. Satan: hiç yoktan mal sattigindan, Alansa: direni direni bazallik ederek mal aldigindan memnun. Böylece bir Gayseri pazarligi gerçeklesmis olur. ​