Raff Military Textile'ın böcek kovucu ve yanmaz üniforma kumaşı nasıl çalışıyor?

Raff Military Textile, kökleri 1940'lı yıllara uzanan, ihracat odaklı çalışan İstanbul merkezli bir askeri tekstil üreticisidir ve 16 Şubat 2024'te aynı anda yanmaz, su itici ve böcek kovucu bir üniforma kumaşı duyurdu. Kumaştaki etken madde permetrin. Hedef, tropikal bölgelerde görev yapan askerleri sıtma ve Kırım-Kongo kanamalı ateşi gibi hastalıkları taşıyan böceklerden korumak. Kumaş dört ayrı kompozisyonda üretiliyor.

Duyuru 16 Şubat 2024'te şirketin blogunda yayımlandı. Şirketin 2024'ün ilk geliştirmesi olarak sunduğu kumaş, 2023 boyunca süren bir Ar-Ge çalışmasının ürünü ve üç işi tek başına görüyor: aleve dayanıyor, suyu itiyor, permetrin katkısıyla da sivrisinekle keneyi bedenden uzak tutuyor.

Üç özelliğin her biri askeri giyimde ayrı ayrı biliniyor. Yanmaz kıyafetler tank ve uçak mürettebatının, su itici apre yağmurluğun, permetrin ise kamp giysisinin yıllardır parçası. Raff üçünü aynı kumaşa sığdırdı ve dört ayrı lif karışımıyla üretime aldı.

Permetrin nedir?

Permetrin, krizantem çiçeğindeki doğal böcek kovucunun sentetik türevidir. Piretroid ailesinden bu madde böceğin sinir sistemine etki eder, sivrisineği ve keneyi hem uzaklaştırır hem etkisiz hale getirir. Sıtma bölgelerine dağıtılan cibinliklerin büyük bölümü bu ailedeki maddelerle işleniyor, doğa yürüyüşü ve kamp giysilerinde de uzun süredir var. ABD ordusu muharebe üniformalarının bir bölümünü 2010'ların başından beri fabrikada permetrinle işletiyor.

Raff Tekstil permetrini kumaşın kendisine işliyor, dayanıklılık buradan geliyor. Cilde sürülen kovucu birkaç saatte etkisini kaybeder, giysiye püskürtülen çözelti de birkaç yıkamadan sonra zayıflar. Kumaşa işlenen permetrin ise şirketin ifadesiyle kalıcı koruma sağlıyor, alerjik reaksiyona yol açmıyor ve insan sağlığına zarar vermiyor. Koruma giysiyle birlikte gelir, yıkama sayısını saymak da gerekmez. Asker sabah kalkıp üstüne bir şey sıkmak zorunda kalmıyor.

Hangi hastalıklara karşı?

Kumaş, sivrisinekle bulaşan sıtma ile kene kaynaklı Lyme hastalığı ve Kırım-Kongo kanamalı ateşi düşünülerek geliştirildi. Üçü de arazide görev yapan askerin gündelik riski. Dünya Sağlık Örgütü'nün 2023 tarihli Dünya Sıtma Raporu'na göre 2022'de dünyada 249 milyon sıtma vakası görüldü, ölümlerin yüzde 95'i Afrika'daydı. Kırım-Kongo kanamalı ateşini Türkiye de yakından tanıyor. Hyalomma cinsi kenelerle taşınan hastalık 2002'den bu yana her yaz Tokat ve Sivas çevresinde vakalara yol açıyor. Lyme ise Borrelia bakterisiyle bulaşıyor, yine keneyle.

Askeri birlikte riski büyüten, bulaşın saati ve yeri. Sivrisinek alacakaranlıkta, kene uzun otta ve çalıda saldırır; devriye ile gece nöbeti de tam bu saatlerde, tam bu arazide geçer. Görevdeki asker kolunu sıvayamaz, paçasını açamaz, sinek de nöbetin bitmesini beklemez.

Dört kompozisyon nedir?

Kumaş dört ayrı karışımda üretiliyor ve dördü de aynı üç özelliği taşıyor. İlki aramid/viskon karışımı, 230 g/m² ve örme. Örme yapı kumaşa dokumaya göre daha fazla esneklik verir. İkincisi yüzde 64 FR viskon, yüzde 25 para-aramid, yüzde 10 naylon ve yüzde 1 antistatik liften oluşan 200/220 g/m² kumaş; şirket bunu ripstop, yani yırtılmaz dokuma olarak tanımlıyor. Üçüncüsü yarı yarıya naylon ve FR viskon, yine 230 g/m². Dördüncüsü yüzde 60 akrilik, yüzde 40 FR viskon, gövde kumaşında da elastan var, esnesin diye.

Her lifin karışımda ayrı bir işi var. FR viskon, alev geciktirici katkının lif eğrilirken içine katıldığı selüloz esaslı bir lif. Koruma yıkamayla gitmez, kumaş da pamuk gibi nefes alır. Para-aramid, balistik yeleklerde de kullanılan yüksek mukavemetli elyaf, karışıma kopma ve aşınma dayanımı katıyor. Naylon aşınmaya, antistatik lif ise yakıt ve mühimmat çevresinde tehlike yaratan statik elektriğe karşı. Ripstop dokumada kumaşa belirli aralıklarla kalın iplik atılır, açılan bir delik o ipliğe takılır ve yırtık ilerleyemez. Gramajı açıklanan üç kompozisyonun 200 ile 230 g/m² arasındaki ağırlığı da sıcak iklim için biçilmiş muharebe üniformasının bilinen aralığı.

Hangi ordular için geliştirildi?

Kumaş tropikal bölgelerde, öncelikle Afrika'da görev yapan askeri personel düşünülerek geliştirildi. Bu tercih şirketin pazar haritasıyla örtüşüyor, çünkü ihracatın büyük bölümü zaten bu kıtaya gidiyor. Raff Military Textile'ın ana pazarı Afrika. Aralarında Uganda, Kenya, Nijerya ve Tanzanya'nın da bulunduğu 13 Afrika ülkesi şirketin sitesinde listeli. Siparişler ülkeden ülkeye değişen teknik şartnameye göre planlanıyor, satış yalnızca toptan. Bir ordu bu kumaşı isterse önce numunesini görüyor, tasarımı ve malzemeyi onaylıyor, seri üretim hattı ondan sonra çalışıyor. Talep de somut: 21-25 Temmuz 2026'da Ticaret Bakanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) öncülüğündeki Kampala misyonunda Uganda savunma bakanlığı ve özel güvenlik satın alma yetkilileri şirkete tropikal iklime uygun üniforma ile aleve dayanıklı ve yakın kızılötesi tespit sistemlerinde görünürlüğü düşük FR/NIR kumaş sordu.

Ekim 2024'te İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri'nin (İTKİB) Hedef dergisine konuşan Yönetim Kurulu Başkanı Eray Yükseloğlu bu kumaşı şu sözlerle anlatıyor:

"Özellikle Afrika bölgesinde sinek ya da haşereleri vücuttan uzak tutmak için özel solüsyonlu bir kumaşla üniforma yaptık. Bu kumaş bölge basınının da oldukça ilgisini çekti."

Yönetim Kurulu Başkanı Eray Yükseloğlu'nun İTKİB Hedef'e verdiği röportajdan, Ekim 2024

Kovucu kumaşın yanında şirketin teknik listesinde başka ürünler de var. Kampala'da sorulan FR/NIR kumaş ile Mayıs 2024'te tanıtılan multispektral gizleme ağı aynı listede. Yükseloğlu aynı röportajda sıradaki adım olarak bir Ar-Ge merkezi kurmayı ve bunun için endüstri mühendisleriyle görüşmeyi sayıyor.

Raff Military Textile hakkında

Raff Military Textile, kökleri 1940'lı yıllara uzanan, dört kuşaktır tekstil üreten İstanbul merkezli bir aile şirketidir. Ordu, polis ve itfaiye teşkilatları için üniforma, koruyucu giysi, bot, teçhizat ile arma, rütbe ve apolet üretir; üretimini kendi tesislerinde yapar ve ihracat odaklı çalışır. ISO 9001:2015, ISO 10002, ISO 14001:2015, ISO 31000:2018 ve ISO 14064-1:2018 belgelerine ve OEKO-TEX sertifikasına sahiptir. SASAD, SAHA İstanbul, SSİ, TİM, İTO, İHKİB ve DEİK üyesidir.