EroL
Emekli Yönetici
Türk Büyükleri - Turgut Reis
Türk denizcilerinin büyüklerinden olan Turgut Reis, Akdeniz’dekibaşarılarından dolayı büyük bir ün kazanmıştır. Barbaros’tan sonra Venedik veİspanyol donanmalarına karşı büyük zaferler kazanarak bütün Avrupa’yıtitretmiştir. Avrupalılar ona Dragot derlerdi. Turgut Reis, elde ettiği başarılar iletarih sayfalarını süslemiştir.
TurgutTeis, 1485 yılında İzmir’in Menteşe sancağı dahilinde Seroluz nahiyesine bağlıbir köyde doğmuştur. Babası Veli adında bir çiftçi idi. Fakir bir köylü çocuğuolan Turgut, gençliğini çobanlıkla geçirdi. İri vücutlu ve çok sağlam bünyeliidi. Çok kuvvetli olduğu için pehlivanlığa merak etti. Önüne geleni yeniyordu. Odevirlerde pehlivan ve yay çekenler serdengeçti yazılırlardı. Sahil Çocukları daKorsan gemilerine levent olurlardı.
Turgutgünün birinde çobanlığı bırakarak İzmir’e indi. Orada dolaşırken bir tellalınyüksek sesle sokaklarda, “Terlemeden, solumadan can vermek isteyen korsanyazılsın!” diye bağırdığını duydu. Bunu işiten çoban Turgut içini çekti,sonra korsan yazılmaya karar verdi. O, dağların çocuğu idi. Fakat şimdi o, önüneserilen engin denizlere açılmak istiyordu.
O budüşünceler içinde iken İzmir limanına bir Türk korsan gemisi girdi. Bütündireklerine elde ettikleri malları asmışlar, altında davul ve zurna çalarak leventzeybeği oynuyorlardı. Turgut gözlerini açarak, yanık bağırları açık, kollarıçıplak bu iri leventlere hayretle baktı. Onlar gibi olmak için içi burkuldu. Dahafazla dayanamayarak gitti, levent yazıldı. O tarihte Turgut henüz 22 yaşında idi.Korsanlar ilk defa onu topçu yaptılar.
Artıkdenizlerde geziyor, korsanlık ediyordu. Fakat onun en büyük emeli başlı başına birgemiye sahip olmaktı. Bu gayesine erişmek için yemedi, içmedi, para biriktirdi.Nihayet bir gemi almaya muvaffak oldu.
TurgutReis Akdeniz’e açıldı. İlk defa Selanik’ten buğday yüklü iki Venedik GemisineMataban Burnu’nda tesadüf ederek üzerine atıldı, bu gemileri zaptetti. Bu onun ilkzaferi oldu. Bir müddet sonra da büyük bir korsan gemisini ele geçirerek, küçükteknesini bir kadırga ile değiştirme imkanına sahip olmuştu. O zamanlar maiyetindeyüz elli Türk korsan bulunmakta idi. Forsaları bulunmadığından Sicilya sahillerinebaskın yaparak birçok İtalyan’ı esir etmiş ve kürekçi yapmıştı.
Artıkona korsanlık için geniş bir ufuk açılmıştı. Cebelitarık’tan Ege Denizi’nekadar bütün sahilleri dolaşıyordu. Turgut, kısa bir zamanda yirmi kadırga vekalitadan ibaret bir filoya sahip oldu. Artık onun şöhreti Akdeniz’e yayıldı.
Bubaşarılarından sonra Cezayir’e giderek Barbaros Hayrettin’i kendine bir pir olaraktanıdı. Barbaros, Turgut’u çok sevdi. Arkadaşlarına onun başarılarını övdü,hatta bir gün:
Turgutbenden ileri! Diyerek iltifat etti.
BarbarosHayrettin, Turgut Reis’i muavin olarak kullandı.
1540yılında Turgut’un donanması, Korsika sahilindeki bir limanda demirli olarakyatıyordu. Güneş henüz doğmak üzere iken, Turgut bir seccadenin üzerinde sabahnamazını kıldı. Namazdan sonra Kuran-ı Kerim okudu. Bu esnada tayfaların telaşınıduydu. Bir tehlike olduğunu anlayarak gözlerini limanın ağzına dikti. Buradan ikidüşman harp gemisinin üzerlerine geldiğini gördü. Fakat bu gemileri daha büyükgemiler takip ediyordu. Bu korkunç donanma Kanuni Süleyman’ın en büyük rakibi olanİmparator Şarlken tarafından Turgut Reis’i yakalamak için gönderilen bir donanmaidi. Bu donanmanın kumandanı da meşhur Venedik Deniz Amirali Andrea Doria’nınbiraderzadesi genç Jenatin Doria idi. Bu genç kaptan, Akdeniz’i titreten birkahramanı esir etmeye gelmişti.
TurgutReis bir kapana tutulduğunu hissetti. Bu, onun için korkunç bir baskındı. Turgut Reisderhal on iki gemisinin kumandasını eline aldı, bu gemileri yarıp geçebileceğiümidiyle altmış parça düşman harp gemisinin üzerine bir yıldırım süratiylehücum etti. Fakat düşmanlar birdenbire bunların üzerine topçu ateşine başladılar.Türklerin de karşılık vermesiyle kanlı bir deniz savaşı başladı. Fakat Türklerönlerindeki bu büyük seti aşamadılar. Bu defa düşmanın sahildeki topları daüzerlerine ateşe başladı. İki ateş arasında kalan Türk gemileri batıyor,bazılarının cephanelikleri ateş alarak berhava oluyordu. Bu esnada Turgut Reis’ingemisine iki düşman gemisi rampa etti. Gemilerden çıkan düşman askerleri TurgutReis’in üzerine yürüyerek onu esir ettiler. Bu koca deniz aslanını amirallerininkarşısına çıkardılar.
TurgutReis, kendisini esir edenin meşhur Andrea Doria olduğunu sanıyordu. Fakat karşısındaonun yerine tüysüz bir genci görünce bağlı olduğu zincirlerini şakırdattı vekoşarak:
Ah,demek ben böyle bir çocuğun esiri oldum! diye bağırdı.
Busöz üzerine genç amiral, Turgut’un üzerine hücum etti. Çünkü Turgut Reis,zincirlerle bağlıydı. Amiral Turgut’a yaklaşarak tokat atmak için elinikaldırdığı zaman Turgut gözlerini açarak üzerine hücum edince düşman askerleriüzerine saldırdılar. Onu yakalayıp kürek mahkumlarının bulunduğu yereayaklarından çaktılar. Bu tarihte Turgut elli altı yaşındaydı. O, artık telkırbaçlar altında aç ve çıplak kürek çekiyordu. Şimdi kaptan değil birforsa idi.
BarbarosHayrettin, Turgut Reis’in esir düştüğünü duyunca fena halde canı sıkıldı.Hemen donanmasını alarak İtalya sahillerine gelerek her tarafı tehdit ettikten sonraCenova’yı top ateşine tuttu. Cenovalılar Barbaros’tan ne istediğini sorduklarızaman:
DerhalTurgut’u teslim ediniz!..Diye haber gönderdi.
İtalyanlarbunu cana minnet bilerek, Turgut’u Barbaros’a teslim ettiler. Turgut Reis bu suretleesaretten kurtuldu. Bundan sonra Turgut Reis, Barbaros’la beraber Preveze DenizSavaşı’na katıldı.
TurgutReis, bu zaferden sonra tekrar Akdeniz’e çıkarak bütün sahilleri vurmaya başladı.1548 yılında filosu ile Napoli’ye giderek bir kaleyi zaptetti, birçok ganimet eldeetti.
Bundansonra Trablusgarb’a para götürmekte olan Malta Şövalyelerinin kadırgalarınızaptetti. Avrupalılar Cebre adasını kendisine karargah yapmış olan Turgut’uyakalamak için kuşattılar. Fakat Turgut Reis, gemilerin yağlı kızaklarla karadanyürütmek suretiyle adanın arka tarafına geçerek Akdeniz’e açılmaya muvaffak oldu.Düşmanlar Turgut’u sıkıştırdıklarından emin sevine dursunlar, o onlara yardımagelen bir gemiyi zaptetmek suretiyle kendilerine bir ders verdi.
KanuniSultan Süleyman, Turgut Reis şöhretini duyunca, onu devlet hizmetine aldı. KarlıeliSancağı da kendisine verildi. Fakat Sadrazam Rüstem Paşa, Turgut’u hiççekemiyordu. Çünkü kardeşi Kaptanı derya Sinan Paşa’ya rakip kabul ediyordu.Turgut Reis bu entrikalardan üzüntülü olarak Tunus’a çekildi.
FakatKanuni ona hediyeler göndererek gönlünü aldı. Ayrıca Trablusgarb’ı fethederse,oraya kendisini vali tayin edeceğini de bildirdi. Turgut, padişahın bu arzusunu yerinegetirmek için Trablusgarb’ı fethetti. Bunun üzerine Beylerbeyi rütbesiyleTrablusgarb valisi tayin olundu. Bu suretle de paşalık rütbesine kavuştu. On bir yılTrablusgarp’ta valilik yaptı.
TurgutReis, Trablusgarb ve Bingazi’de valilik yaparken, Malta adasındaki şövalyeler rahatdurmuyorlardı. Burası bir korsan yatağı olmuştu.
Gününbirinde Mısır’dan gelen bir Türk gemisini Malta korsanları zaptettiler. Bunu duyanKanunî:
Bueşek arılarını Malta kovanından kışkırtınız! Diyerek bir donanma hazırlattı.
1564 yılında 181 gemiden oluşan bir donanma hazırlandı.Otuz bin kişilik bir kuvvet de gemilere bindirildi. Donanma kumandanlığına PiyalePaşa tayin olundu. Askerî serdarlığa da Kızıl Ahmetli Şemsi Paşa, biraderiDördüncü Vezir Mustafa Paşa seçildi. Turgut Reis de donanmasıyla Malta’ya hareketetti. Donanma Malta’ya gelerek karaya asker çıkardı ve orada kanlı bir savaşyapıldı.
TurgutReis çok kuvvetli bir kalenin karşısına bir tabya yapmakla meşgul olurken, düşmanistihkamlarından atılan bir gülle, yanında bulunan bir kayaya çarptı, bu kayadankopan bir parça Turgut Reis’in başına isabet ederek seksen yaşında bulunan bukahramanın başını parçaladı.
Akdeniz’inihtiyar kaplanı, aldığı bu yara dolayısıyla ağzından ve burnundan kanlarboşalarak yere yığıldı. Turgut Reis’in şehit olduğunu gören Serdar MustafaPaşa, omuzundaki kaputunu bu ihtiyar şehidin üzerine örttü. Tabya bitince, TurgutReis’in cesedini çadırına getirdiler.
TurgutReis Malta Adasında 1565’te şehit düştü. Naşını alarak Trablusgarb’tayaptırılan bir türbeye defnettiler.
TurgutReis, denizcilik tarihinin Barbaros’tan sonra en büyük kahramanıdır.
TurgutTeis, 1485 yılında İzmir’in Menteşe sancağı dahilinde Seroluz nahiyesine bağlıbir köyde doğmuştur. Babası Veli adında bir çiftçi idi. Fakir bir köylü çocuğuolan Turgut, gençliğini çobanlıkla geçirdi. İri vücutlu ve çok sağlam bünyeliidi. Çok kuvvetli olduğu için pehlivanlığa merak etti. Önüne geleni yeniyordu. Odevirlerde pehlivan ve yay çekenler serdengeçti yazılırlardı. Sahil Çocukları daKorsan gemilerine levent olurlardı.
Turgutgünün birinde çobanlığı bırakarak İzmir’e indi. Orada dolaşırken bir tellalınyüksek sesle sokaklarda, “Terlemeden, solumadan can vermek isteyen korsanyazılsın!” diye bağırdığını duydu. Bunu işiten çoban Turgut içini çekti,sonra korsan yazılmaya karar verdi. O, dağların çocuğu idi. Fakat şimdi o, önüneserilen engin denizlere açılmak istiyordu.
O budüşünceler içinde iken İzmir limanına bir Türk korsan gemisi girdi. Bütündireklerine elde ettikleri malları asmışlar, altında davul ve zurna çalarak leventzeybeği oynuyorlardı. Turgut gözlerini açarak, yanık bağırları açık, kollarıçıplak bu iri leventlere hayretle baktı. Onlar gibi olmak için içi burkuldu. Dahafazla dayanamayarak gitti, levent yazıldı. O tarihte Turgut henüz 22 yaşında idi.Korsanlar ilk defa onu topçu yaptılar.
Artıkdenizlerde geziyor, korsanlık ediyordu. Fakat onun en büyük emeli başlı başına birgemiye sahip olmaktı. Bu gayesine erişmek için yemedi, içmedi, para biriktirdi.Nihayet bir gemi almaya muvaffak oldu.
TurgutReis Akdeniz’e açıldı. İlk defa Selanik’ten buğday yüklü iki Venedik GemisineMataban Burnu’nda tesadüf ederek üzerine atıldı, bu gemileri zaptetti. Bu onun ilkzaferi oldu. Bir müddet sonra da büyük bir korsan gemisini ele geçirerek, küçükteknesini bir kadırga ile değiştirme imkanına sahip olmuştu. O zamanlar maiyetindeyüz elli Türk korsan bulunmakta idi. Forsaları bulunmadığından Sicilya sahillerinebaskın yaparak birçok İtalyan’ı esir etmiş ve kürekçi yapmıştı.
Artıkona korsanlık için geniş bir ufuk açılmıştı. Cebelitarık’tan Ege Denizi’nekadar bütün sahilleri dolaşıyordu. Turgut, kısa bir zamanda yirmi kadırga vekalitadan ibaret bir filoya sahip oldu. Artık onun şöhreti Akdeniz’e yayıldı.
Bubaşarılarından sonra Cezayir’e giderek Barbaros Hayrettin’i kendine bir pir olaraktanıdı. Barbaros, Turgut’u çok sevdi. Arkadaşlarına onun başarılarını övdü,hatta bir gün:
Turgutbenden ileri! Diyerek iltifat etti.
BarbarosHayrettin, Turgut Reis’i muavin olarak kullandı.
1540yılında Turgut’un donanması, Korsika sahilindeki bir limanda demirli olarakyatıyordu. Güneş henüz doğmak üzere iken, Turgut bir seccadenin üzerinde sabahnamazını kıldı. Namazdan sonra Kuran-ı Kerim okudu. Bu esnada tayfaların telaşınıduydu. Bir tehlike olduğunu anlayarak gözlerini limanın ağzına dikti. Buradan ikidüşman harp gemisinin üzerlerine geldiğini gördü. Fakat bu gemileri daha büyükgemiler takip ediyordu. Bu korkunç donanma Kanuni Süleyman’ın en büyük rakibi olanİmparator Şarlken tarafından Turgut Reis’i yakalamak için gönderilen bir donanmaidi. Bu donanmanın kumandanı da meşhur Venedik Deniz Amirali Andrea Doria’nınbiraderzadesi genç Jenatin Doria idi. Bu genç kaptan, Akdeniz’i titreten birkahramanı esir etmeye gelmişti.
TurgutReis bir kapana tutulduğunu hissetti. Bu, onun için korkunç bir baskındı. Turgut Reisderhal on iki gemisinin kumandasını eline aldı, bu gemileri yarıp geçebileceğiümidiyle altmış parça düşman harp gemisinin üzerine bir yıldırım süratiylehücum etti. Fakat düşmanlar birdenbire bunların üzerine topçu ateşine başladılar.Türklerin de karşılık vermesiyle kanlı bir deniz savaşı başladı. Fakat Türklerönlerindeki bu büyük seti aşamadılar. Bu defa düşmanın sahildeki topları daüzerlerine ateşe başladı. İki ateş arasında kalan Türk gemileri batıyor,bazılarının cephanelikleri ateş alarak berhava oluyordu. Bu esnada Turgut Reis’ingemisine iki düşman gemisi rampa etti. Gemilerden çıkan düşman askerleri TurgutReis’in üzerine yürüyerek onu esir ettiler. Bu koca deniz aslanını amirallerininkarşısına çıkardılar.
TurgutReis, kendisini esir edenin meşhur Andrea Doria olduğunu sanıyordu. Fakat karşısındaonun yerine tüysüz bir genci görünce bağlı olduğu zincirlerini şakırdattı vekoşarak:
Ah,demek ben böyle bir çocuğun esiri oldum! diye bağırdı.
Busöz üzerine genç amiral, Turgut’un üzerine hücum etti. Çünkü Turgut Reis,zincirlerle bağlıydı. Amiral Turgut’a yaklaşarak tokat atmak için elinikaldırdığı zaman Turgut gözlerini açarak üzerine hücum edince düşman askerleriüzerine saldırdılar. Onu yakalayıp kürek mahkumlarının bulunduğu yereayaklarından çaktılar. Bu tarihte Turgut elli altı yaşındaydı. O, artık telkırbaçlar altında aç ve çıplak kürek çekiyordu. Şimdi kaptan değil birforsa idi.
BarbarosHayrettin, Turgut Reis’in esir düştüğünü duyunca fena halde canı sıkıldı.Hemen donanmasını alarak İtalya sahillerine gelerek her tarafı tehdit ettikten sonraCenova’yı top ateşine tuttu. Cenovalılar Barbaros’tan ne istediğini sorduklarızaman:
DerhalTurgut’u teslim ediniz!..Diye haber gönderdi.
İtalyanlarbunu cana minnet bilerek, Turgut’u Barbaros’a teslim ettiler. Turgut Reis bu suretleesaretten kurtuldu. Bundan sonra Turgut Reis, Barbaros’la beraber Preveze DenizSavaşı’na katıldı.
TurgutReis, bu zaferden sonra tekrar Akdeniz’e çıkarak bütün sahilleri vurmaya başladı.1548 yılında filosu ile Napoli’ye giderek bir kaleyi zaptetti, birçok ganimet eldeetti.
Bundansonra Trablusgarb’a para götürmekte olan Malta Şövalyelerinin kadırgalarınızaptetti. Avrupalılar Cebre adasını kendisine karargah yapmış olan Turgut’uyakalamak için kuşattılar. Fakat Turgut Reis, gemilerin yağlı kızaklarla karadanyürütmek suretiyle adanın arka tarafına geçerek Akdeniz’e açılmaya muvaffak oldu.Düşmanlar Turgut’u sıkıştırdıklarından emin sevine dursunlar, o onlara yardımagelen bir gemiyi zaptetmek suretiyle kendilerine bir ders verdi.
KanuniSultan Süleyman, Turgut Reis şöhretini duyunca, onu devlet hizmetine aldı. KarlıeliSancağı da kendisine verildi. Fakat Sadrazam Rüstem Paşa, Turgut’u hiççekemiyordu. Çünkü kardeşi Kaptanı derya Sinan Paşa’ya rakip kabul ediyordu.Turgut Reis bu entrikalardan üzüntülü olarak Tunus’a çekildi.
FakatKanuni ona hediyeler göndererek gönlünü aldı. Ayrıca Trablusgarb’ı fethederse,oraya kendisini vali tayin edeceğini de bildirdi. Turgut, padişahın bu arzusunu yerinegetirmek için Trablusgarb’ı fethetti. Bunun üzerine Beylerbeyi rütbesiyleTrablusgarb valisi tayin olundu. Bu suretle de paşalık rütbesine kavuştu. On bir yılTrablusgarp’ta valilik yaptı.
TurgutReis, Trablusgarb ve Bingazi’de valilik yaparken, Malta adasındaki şövalyeler rahatdurmuyorlardı. Burası bir korsan yatağı olmuştu.
Gününbirinde Mısır’dan gelen bir Türk gemisini Malta korsanları zaptettiler. Bunu duyanKanunî:
Bueşek arılarını Malta kovanından kışkırtınız! Diyerek bir donanma hazırlattı.
1564 yılında 181 gemiden oluşan bir donanma hazırlandı.Otuz bin kişilik bir kuvvet de gemilere bindirildi. Donanma kumandanlığına PiyalePaşa tayin olundu. Askerî serdarlığa da Kızıl Ahmetli Şemsi Paşa, biraderiDördüncü Vezir Mustafa Paşa seçildi. Turgut Reis de donanmasıyla Malta’ya hareketetti. Donanma Malta’ya gelerek karaya asker çıkardı ve orada kanlı bir savaşyapıldı.
TurgutReis çok kuvvetli bir kalenin karşısına bir tabya yapmakla meşgul olurken, düşmanistihkamlarından atılan bir gülle, yanında bulunan bir kayaya çarptı, bu kayadankopan bir parça Turgut Reis’in başına isabet ederek seksen yaşında bulunan bukahramanın başını parçaladı.
Akdeniz’inihtiyar kaplanı, aldığı bu yara dolayısıyla ağzından ve burnundan kanlarboşalarak yere yığıldı. Turgut Reis’in şehit olduğunu gören Serdar MustafaPaşa, omuzundaki kaputunu bu ihtiyar şehidin üzerine örttü. Tabya bitince, TurgutReis’in cesedini çadırına getirdiler.
TurgutReis Malta Adasında 1565’te şehit düştü. Naşını alarak Trablusgarb’tayaptırılan bir türbeye defnettiler.
TurgutReis, denizcilik tarihinin Barbaros’tan sonra en büyük kahramanıdır.
