Notxr
Üye
8-10mb olayı sadece s60v2 içinde ne iyiy symbianda 512mb ram varHemen konuyu kilitlemişler AYIPTIR LO link:
Akıllı Telefonunuzun Hafızası - Temiz Tutmak, Sorunsuz Çalıştırmak
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınız
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınıztarafından 24 Şubat 2006, 14:17 UTC'de yayınlandı
Steve Litchfield, akıllı telefonlarda boş RAM belleğinin önemini açıklıyor ve Nokia S60 akıllı telefon seçerken ve kullanırken dikkat edilmesi gerekenleri sıralıyor.
Bill Gates’in eski bir sözünü hepiniz hatırlarsınız: “640K herkes için yeterli olmalı” sözü, PC’lerdeki RAM (Rastgele Erişimli Bellek) hakkında söylenmişti. Elbette, Windows'un belleğe olan doyumsuz iştahı nedeniyle bu tahminin hızla korkunç bir şekilde yanlış olduğu kanıtlandı, ancak akıllı telefon dünyası (ve özellikle Symbian işletim sistemi) oldukça farklı ve tipik RAM rakamları hala 10 ila 20 MB arasında, PC'ler ise rutin olarak 1 GB ile geliyor.
Burada RAM’den söz ettiğimi, Nokia’nın basit bir şekilde “hafıza” olarak adlandırdığı şeyden söz etmediğimi unutmayın. Ne hakkında konuştuğumu bilmiyorsan, sağdaki şemaya bir dakika kadar bak. Telefonunuzun nasıl çalıştığını tam olarak bilmenize gerek olmasa da, bir şeyin neden çalışmadığını anlamaya çalışırken bu bilgi kesinlikle yardımcı olur. Arabaya benzer. Annen muhtemelen arabasının kaputunun altında neler olup bittiğinden bihaberdir, bu yüzden de bir şey ters gittiğinde seni arar. Ve neden muhtemelen normal kullanımda ona sizden çok daha zor anlar yaşatıyor, çünkü nasıl çalıştığını anlamıyor. Akıllı telefonlar için de aşağı yukarı aynı şey geçerli!
Üreticiler bellekten söz ederken genellikle dosyaları depolayabileceğiniz ve uygulamaları yükleyebileceğiniz flaş depolama çiplerini kastederler. RAM, ya da 'dinamik bellek', işletim sisteminin ve tüm programların gerçekten çalıştığı, iş yaptığı fiziksel çiptir. Ve RAM’inizin farkında olmanız ve daha sonra sorun yaşamamak için ona iyi davranmanız çok önemlidir. Tekrar tekrar, AllAboutSymbian forumlarında 'hafıza' eksikliği yüzünden cihazların devrilmesiyle ilgili sorunlar görüyorum ve çoğu durumda cihaz flash hafızadan değil RAM’den bahsediyor.
Şimdi, bundan sonra birkaç örnek vermem ve birkaç rakam vermem gerekecek. Tartışma uğruna, oldukça ortalama bir 'mevcut nesil' Symbian akıllı telefon olan standart bir Nokia 6630 kullanacağım, ancak ilgili argümanlar ve ilkeler herhangi bir Seri 60, Seri 80 (yani Communicator) veya UIQ tabanlı akıllı telefon için eşit derecede geçerlidir. İşte 6630’un RAM’i, tipik (ama en iyi durumda) bir biçimde kullanılan bir cep telefonunu gösteriyor, uygulamalar tek tek başlatılıyor (ama kapatılmıyor). Her şey yolunda giderken işlerin böyle göründüğünü hatırlayarak, kullanılabilir RAM’in nasıl da yutulduğuna bakın:
Özetleyelim. Bu noktada, tamamen normal bir S60 akıllı telefonda, Mesajlaşma, Rehber, Takvim, Kamera, Galeri, Web ve Günlük arka planda aynı anda mutlu bir şekilde çalışıyor - ki bu da Symbian OS akıllı telefonlardan beklediğimiz bir şey. Her biri, hiçbir başlatma gecikmesi olmadan, hemen hemen anında değiştirilebilir. Şimdi, bu programların her biri Nokia veya Symbian tarafından yazılmış olup, değerli RAM’inizi çok verimli kullanmak üzere tasarlanmıştır. Web açık ara en büyük suçlu ve herhangi bir akıllı telefonda Web’i (ya da Opera’yı veya NetFront’u) açmanın RAM’i zorladığını söylememe şaşırmayacaksınız.
Ama denkleme aç bir üçüncü parti programı ekleyelim. KendiLinkleri görüntülemek için kayıt olmalısınız(kendisi küçük bir Python betiği) programını çalıştırmak Python yorumlayıcısını çalıştırmak anlamına gelir ve bu da düzgün çalışması için 2 MB RAM’e ihtiyaç duyar. Ya da en sevdiğiniz J2ME (Java) oyunu olabilir. Ya da uydu navigasyon yazılımınız. Ya da Opera web tarayıcısı. Burada olan şey, üçüncü parti uygulamanın en iyi ihtimalle duraklaması, en kötü ihtimalle de uygun bir “hafıza yetersiz” mesajıyla kapanması, Symbian OS’un da RAM’de çalışan diğer programların çoğunu temizleyip kapatmasıdır. Elbette hiçbir veri kaybolmuyor ve bir iki saniye içinde boş RAM’iniz 8 MB’a kadar çıkıyor (yeniden başlattıktan sonra asla ilk haline dönemezsiniz çünkü işletim sisteminin hesaba katılması gereken bir sürü bellek ihtiyacı vardır). Daha sonra uygulamanızı veya oyununuzu tekrar deniyorsunuz ve mükemmel bir şekilde çalışıyor. Bir sonraki sefer Kişiler veya Takvim veya burada bahsedilen diğer uygulamalardan herhangi birine ihtiyacınız olduğunda, sıfırdan başlatılacaklar ve bir sonraki düşük bellek durumuna kadar RAM’de tutulacaklar. Ve genel olarak, işler tamamen pürüzsüz olmasa da kabul edilebilir bir şekilde yürüyor.
Ancak, ters gidebilecek birkaç şey vardır. Öncelikle, boş RAM için başlangıç değeri (yukarıdaki örnekte 9 MB) RAM’in tükenmeye başladığı noktayı büyük ölçüde etkiler. Operatör tarafından eklenen 'özellikler' (Orange markalı S60 cihazlarında olduğu gibi) veya işletim sisteminin kendisinin biraz daha fazla alana ihtiyacı olduğu için (RAM'e meydan okuyan Nokia 6680'de olduğu gibi) veya bir kullanıcı düşük seviyeli yardımcı programlar ve sistem dosyaları eklediği için her zaman 'bellekte' olan, akıllı telefonların 6MB kadar az ücretsiz olarak başlaması duyulmamış bir şey değil. Yukarıdaki şemaya bakıldığında, 3 MB daha az RAM ile başlamak, Web başlatıldığında tüm uygulamaların kapanmasına, sık sık gecikmelere ve düzenli olarak hayal kırıklığına yol açardı.
Tabii ki boş RAM miktarı yüksekse işler daha iyi gider. Yeni Nokia N70’in 32 MB boş RAM’i var, bu yüzden bu tür bir sorunla karşılaşmanız mümkün değil. Kapaklı Nokia 9500'de 24 MB'den fazla boş alan varken, Sony Ericsson P910i'de 20 MB'den biraz fazla boş alan var.
Şimdi, akıllı telefonunuzun temel bellek yapılandırması konusunda yapabileceğiniz pek bir şey yok, onu satın aldığınız gibi, temel özellikleri ve operatör markasıyla birlikte (bir dahaki sefere SIM kartsız almaya çalışın, olur mu?) geliyor. Akıllı telefonunuzu sonuna kadar zorlamak istiyorsanız ve düşük RAM’den şikâyetçiyseniz daha fazla RAM’e sahip bir telefona geçmenin zamanı gelmiş olabilir (örneğin Nokia 6680’de sınıra gelip N70’e geçmek). Ancak, ne yüklediğiniz ve cihazı nasıl kullandığınız da büyük bir etkiye sahiptir. İşte madde madde:
Son olarak, hepimizin Nokia ve Sony Ericsson'a akıllı telefonlarında daha gerçekçi bir RAM miktarı için yalvaran mektuplar yazmamızı önerecektim - ancak geçen yıl açıklanan her şeyle derslerini çoktan öğrendiklerine inanıyorum. çok daha yüksek miktarda dinamik belleğe sahip olmak.
- Arka planda oturup RAM’i sömüren yardımcı programlara karşı dikkatli olun. Örnek olarak, yedek masaüstleri/ön ekranlar ve güvenlik yardımcı programları (genellikle
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınız).- Java (J2ME 'midlet') uygulamalarına karşı dikkatli olun. Evet, en sevdiğin oyunun artık piyasada olması harika, ve evet, bu oyunun Symbian olmayan akıllı telefonunda da çalışıyor olması harika, ama Java uygulamalarının, uygulama bir şey yapmayı düşünmeden önce en az 3 MB bellek harcadığını unutma. Tipik Java oyunları 5 MB RAM civarında yer kaplıyor ve bu günümüzdeki çoğu cihazda diğer tüm programların kapatılması gerektiği anlamına geliyor. Ve aynı anda birden fazla Java oyunu çalıştırmayı aklınızdan bile geçirmeyin. Aynı şekilde TomTom MOBILE 5 ve Opera web tarayıcısı gibi büyük programlar için de geçerli, ama en azından orada ciddi bir işlevsellik için para ödediğinizi biliyorsunuz.
- Yüklediğiniz ve gerçek anlamda RAM canavarı olduğunu bildiğiniz (ve kabul ettiğiniz) uygulamaların bir listesini kafanızda yapın, böylece onları çalıştırdığınızda RAM’deki diğer her şeyi dışlayarak onları çalıştırmaya bilinçli bir karar vermiş olursunuz.
- Bir uygulamayı çalıştırırken sorun yaşıyorsanız ve bunun RAM ile ilgili olduğundan şüpheleniyorsanız, ama hızlı bir hesaplama sonucunda bir sorun olmaması gerektiğini görüyorsanız, akıllı telefonunuzu yeniden başlatmayı deneyin. Bu, RAM’i temizleyecek ve işletim sistemini yeniden başlatacaktır. Ama bunu düzenli olarak (haftada birden fazla) yapmak zorundaysanız, o zaman bir sorununuz var demektir.
- Büyük ve açıklanamayan bir sorun olması durumunda, özellikle de sıra dışı iletişimler (örneğin akıllı telefonunuzun sürekli internete bağlanmaya çalışması) görüyorsanız, telefonunuzda kötü amaçlı yazılım ('malware') olabilir. Warez sitelerinden 'kırılmış' bir oyun yükledin mi? Sessizce kurulamayacakları için Symbian (sözde) virüsler hakkında endişelenmenize
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınız, ancak yasadışı olarak çatlamış yazılımların suç dünyasına girerseniz şaşırmamanız gerektiğini söylemeye gerek yok.bazı uygulamalar göründüğü gibi değildir... bu şekilde sokulduysanız, belki deLinkleri görüntülemek için kayıt olmalısınızzamanı gelmiştir?- Operatörünüzden (şebeke kilitli bir cihazınız varsa) veya üreticiden (SIM kartsız satın aldıysanız) ürün yazılımı güncellemelerini takip ettiğinizden emin olun. Daha sonra genellikle daha iyidir ve kaputun altındaki her türlü hatanın düzeltilmesi muhtemeldir.
- Akıllı telefonunuzun dahili flash diskinde yeterli boş alan bulundurduğunuzdan emin olun (genellikle bir pc'dekine benzer şekilde 'C' olarak adlandırılır). Dahili diskinizi (genellikle üretici tarafından sadece 'bellek' olarak anılır) fotoğraflar, ses klipleri, SMS mesajları vb. İle doldurmak kolaydır, ancak bunun 1 mb'ın çok altına düşmesine izin verirseniz, işletim sistemi ve uygulamaların geçici dosyalarını koyacak hiçbir yeri olmayacaktır (bunun için çalışma alanı geçici dosyalar) ve her şey gerçekten, gerçekten istemediğiniz bir şekilde durma noktasına gelecektir.
Bu da sizi ve ben, en yeni akıllı telefonlardan daha azına sahip kullanıcıları, cihazlarımızın düzgün çalışmasını sağlamak için ram'den tasarruf etmek ve tasarruf etmek zorunda bırakıyor. Yine de Symbian OS ve Series 60'ın kararlılık avantajlarının ve gerçek zamanlı performansının rekabetten daha iyi olduğuna ve sebat etmeye değer olduğuna inanıyorum.
Umarım bu makale kendi günlük akıllı telefon kullanımınızda size yardımcı olmuştur.
Steve Litchfield, Şubat 2006
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınızMesaj birleştirildi:
Chatgpt 5 araştırması
Harika konu — eski S60v2 (Symbian OS 8.x) cihazlarda RAM ve “FreeMem” tipindeki bellek temizleyiciler yüzünden yaşanan takılmalar çok yaygın bir şikâyetti. Aşağıda olayı tüm yönleriyle özetledim: neden olur, neden “telefona kurunca” düzelir, 6630/6680’in teknik sınırları, “Ashen” özelinde uyumluluk, ve kalıcı çözümler.
Kısa Sonuç (özet)
- Sorunun kökü RAM ve depolama erişimi: 6630/6680 gibi S60v2 cihazlarda erişilebilir RAM çok düşüktür (6680’de ~8 MB erişilebilir RAM). Bu yüzden RAM yöneticileri/temizleyiciler kritik rol oynar.
- Sistem yardımcılarını (FreeMem gibi) “telefon hafızasına (C
” kurmak gerekir. S60, telefon hafızasını C:, kartı ise E:/F: olarak bağlar; önyükleme ve servislerin güvenilir şekilde çalışması için bu tür araçların C: üzerinde olması daha stabil ve hızlıdır. Birçok kılavuz ve ipucu, sistem araçlarını telefon hafızasına kurmayı önerir. - 6630/6680’de düşük RAM ve kart gecikmesi birleşince (uygulama E:’deyse) arka planda RAM temizlik işi tetiklenirken oyunlarda mikrotakılma görülebilir. “Telefona kurunca” bu gecikme azalır; sizdeki iyileşmenin sebebi tam olarak bu. (Aşağıda teknik açıklama var.)
- Ashen özgün bir N-Gage FPS oyunudur ve S60v2 cihazlarda (patch’lerle/uyarlamalarla) çalıştırıldığı çok sayıda kaynakta geçer; oyunun kendisi N-Gage başlığıdır.
Cihazların sınırları: 6630 ve 6680
- Nokia 6680: Symbian OS 8.0a / S60 2nd FP2; 20 MB RAM, erişilebilir yaklaşık 8 MB. Bu, birkaç uygulama açıkken bile sistemin sık sık RAM baskısı yaşaması demektir.
- Nokia 6630: S60 2nd; “yaklaşık 10 MB yürütme belleği” vurgusu yapılmıştır (pratikte serbest RAM tipik olarak 7–10 MB aralığı).
- S60’ta RAM davrandırma ipuçları: All About Symbian, RAM’in hızlı dolduğunu, arka plan uygulamalarını kapatmanın/temizlemenin ve doğru temizlikle 8 MB civarına geri dönmenin tipik olduğunu anlatır.
Bu sayılar; oyun (Ashen gibi 3D) + arka planda çalışan RAM aracı + sistem servisleri birleştiğinde takılmanın neden bu cihazlarda sıklaştığını açıklar.
Neden “FreeMem’i hafıza kartına değil telefona kurmak” fark yaratıyor?
- Sürücü haritalaması ve önyükleme sırası:
S60’ta C: telefonun dahili belleği, E:/F: ise karttır. Birçok yardımcı servis, boot’ta erken devreye girer. Kartın mount edilmesi, kart erişimi ve dosya açılışlarındaki gecikmeler (MMC/DV-RS-MMC) yüzünden E: üzerindeki servis/daemon’ların geç kalması veya kilitlenmesi görülebilir.- Kart I/O gecikmesi ve uyku/yeniden-uyanma:
Eski RS-MMC kartlarda erişim gecikmeleri, güç tasarrufu modundan uyanma ve rastgele okuma performansı, C:’ye göre belirgin biçimde daha düşüktür; sistem aracı her tetiklendiğinde oyunda mikro-stutter oluşturabilir. (S60’a özgü RAM yönetimi ve hız ipuçları bu şikâyetleri ayrıntılı işler.)- Uygulamanın işlevi gereği sürekli tetikleme:
FreeMem gibi araçlar RAM temizleme/defrag ve görev yönetimi yapar. Bunlar arka planda sık tetikleniyorsa, E:’deki ikili/veri dosyalarına her dönüş, oyunda framedrop olarak yansır. (FreeMem’in S60v2 uygulaması olduğuna dair kayıt da mevcut.)- Topluluk tavsiyesi:
S60 1st/2nd döneminde dosya yöneticileri/araçların (FExplorer vb.) “telefon hafızasına kurun” şeklinde açık öneriler içerdiği rehberler vardır—özellikle kartla ilgili işlemler yapacak araçlar için.
Sonuç: Bu tip bir aracı C:’ye taşımak, hem önyükleme hem de çalışma zamanında daha kararlı ve daha hızlı davranış getirir — sizde Ashen’in takılmadan oynanabilmesi bu yüzden mümkün olmuş.
“Ashen” ve S60v2/N-Gage uyumluluğu
- Ashen (2004), Nokia yayımlı bir N-Gage FPS oyunudur.
- S60v2 cihazlarda (6630, 6680 vb.) N-Gage oyunlarının çalıştırıldığı ve oyun listelerinin paylaşıldığı uyumluluk başlıkları vardır; 6630/6680 için çalışan oyunlar arasında popüler başlıklar listelenir. (Uyumluluk, dönemin “patched/fixed” paketleriyle sağlanıyordu.)
Kalıcı İyileştirme İçin Kontrol Listesi
- FreeMem/Task man/benzeri aracı C:’ye kurun (zaten yaptınız). Gerekirse yeniden kurulum yapın. (Sistem araçları için C: önerisi.)
- Başlangıçta çalışanları azaltın. All About Symbian’ın RAM ipuçlarını uygulayın; arka plan uygulamalarını kapatın, tema/efektleri hafifletin.
- Kart sağlığı ve parçalanma:
- Mümkünse kaliteli DV-RS-MMC kullanın (6630/6680 DV-RS-MMC ister).
- Kartı PC’de tam biçimlendirip (FAT) yeniden yükleyin; karttaki uygulamaları (oyunlar hariç) C:’ye taşıyın.
- Boş RAM hedefi: Oyun öncesi ~8 MB+ serbest RAM’le başlamak, Litchfield’ın pratik üst sınırına yaklaşır; bu 3D oyunlarda fark yaratır.
- Gereksiz log/thumbnail/önbellekleri temizleyin. (S60 için RAM ve depolama temizlik önerileri, performans yazıları.)
- Gerekirse yazılımı gözden geçirin: X-plore/FExplorer gibi güvenilir dosya yöneticileriyle (S60 döneminin standardıydı) sistem alanlarını rahat yönetebilirsiniz.
Teknik Arkaplan (meraklısına)
- S60v2’de C: (phone), E:/F: (kart) ayrımı OS seviyesinde belirgindir; sistem servislerinin C: üzerindeki dosyalara erişimi deterministiktir. Kart mount’ı görece yavaştır ve kart “uyku/uyanma” döngüsünde rastgele okuma gecikmesi yüksektir. Bu yüzden arka planda sık tetiklenen RAM araçları E:’deyken frame-time jitter yaratır.
Kaynaklar (seçme)
- 6680 teknik/RAM bilgisi (8 MB erişilebilir) – Wikipedia.
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınız- 6630’un ~10 MB yürütme belleği – Steve Litchfield (3-Lib ipucu sayfası).
- S60’ta RAM davranışları ve “8 MB civarına dönüş” – All About Symbian.
- S60’ta bellek hatalarından kaçınma ve RAM pratikleri – All About Symbian.
- S60 sürücü haritası: C:/E:/F: açıklaması – All About Symbian.
- FreeMem S60v2 uygulaması (varlığı/indirime konu sayfalar) – dertz arşivi.
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınız- FExplorer/FExplorer-tabanlı rehberde “telefon hafızasına kurun” vurgusu – Techulator yazısı.
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınız- Ashen (N-Gage) oyun sayfası – MobyGames.
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınız- S60v2 (6630/6680) üzerinde N-Gage oyun uyumluluğu listeleri – forum başlığı.
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınız
Symbian S60v2 cihazlarda FreeMem gibi RAM temizleme araçlarını kullanırken karşılaşılan donma sorununun temel nedeni, telefonun donanım sınırları ve depolama tercihleriyle ilgilidir. Nokia 6680’de 20 MB RAM bulunmasına rağmen uygulamaların kullanabildiği RAM miktarı yaklaşık 8 MB’dir; 6630’da da yaklaşık 9 MB serbest RAM bulunur. Bu kadar kısıtlı RAM’e ağır uygulamalar veya oyunlar eklenince sistem hızla tıkanır.
Birçok kullanıcı gibi FreeMem’i hafıza kartına kurduğunuzda, uygulama arka planda çalışmaya başlarken kartın yavaş okuma/yazma hızından etkilenir. Modern incelemeler de SD kart üzerindeki uygulamaların “yüklenme süreleri, tazeleme hızları ve senkronizasyon hızlarının dramatik şekilde düşebileceğini” ve oyun performansını kötü etkileyebileceğini vurgular. Bu durum, S60v2 cihazlardaki düşük RAM ile birleşince takılmalara yol açar.
Bu yüzden sistem araçlarını telefona kurmak gerekir. Örneğin bir Symbian hilesi rehberi, FExplorer dosya yöneticisinin mutlaka telefon hafızasına kurulmasını ve “hafıza kartına kurulmamasını” tavsiye eder. FreeMem gibi bellek yöneticilerinin de aynı şekilde telefonda bulunması, uygulamanın daha hızlı yüklenmesini ve RAM’i temizlerken oyunları etkilememesini sağlar. Böylece Ashen gibi N‑Gage için geliştirilmiş FPS oyunlarını (2004’te Nokia tarafından yayımlanmıştır) sorunsuz çalıştırabilirsiniz.
Neden Telefondaki Depolama Daha İyi?
- Daha Hızlı İç Depolama: Telefon içindeki C: sürücüsü, karttan çok daha hızlıdır; kartlar ise yavaş olduğu için uygulamaların açılışı ve RAM’e taşınması gecikir.
- Güvenilir Başlangıç: S60 telefon açılışında hafıza kartı geç bağlandığı için karttaki sistem uygulamaları ya geç çalışır ya da hiç başlamaz. FreeMem veya FExplorer, C: sürücüsünde olduğunda önyükleme sırasında güvenle çalışabilir.
- Düşük RAM ve Performans Sorunu: 6630’un yaklaşık 9 MB serbest RAM’i, 6680’in ise 8 MB olduğu göz önüne alındığında, bellek temizleme aracının karttaki gecikmelerden etkilenmesi cihazı kolayca kilitleyebilir.
Ek Öneriler
Sonuç olarak, S60v2 cihazlardaki performans sorunlarının çoğu düşük RAM ve yavaş hafıza kartından kaynaklanır. FreeMem gibi sistem yardımcılarını telefon hafızasına kurmak ve RAM’i mümkün olduğunca boş tutmak, oyunlardaki kasmaları büyük ölçüde azaltır.
- Arka Plan Uygulamalarını Kapatın: Oyun öncesinde menü tuşunu basılı tutarak gereksiz uygulamaları kapatın; böylece RAM’de 8 MB+ boş alan yaratabilirsiniz.
- Kaliteli DV‑RS‑MMC Kart Kullanın: 6630 ve 6680, çift gerilimli RS‑MMC kartlar kullanır; düşük kaliteli kartlar daha fazla gecikme yapabilir.
- Güncellemeleri Kontrol Edin: Cihaz yazılımını güncel tutarak RAM sızıntılarına karşı yama uygulayın, ancak güncellemenin telefon hafızası üzerinde yer kaplayacağını unutmayın.
- Düzenli Temizlik: Thumbnail ve log dosyalarını temizleyin, kullanılmayan uygulamaları kaldırın.
- Oyunları Kartta Bırakabilirsiniz: Büyük oyunlar (Ashen gibi) hafıza kartında kalabilir; hız farkı uygulama kadar kritik değildir.
Kaynaklar:
Linkleri görüntülemek için kayıt olmalısınızLinkleri görüntülemek için kayıt olmalısınız