OğuzcanAbi
Üye
-
Konu Sahibi
-
stronsiyum
Stronsiyum, atom numarası 38 olan, gümüşümsü beyaz metalik
katı bir elementtir. Sembolü Sr'dir. Toprak alkali metaldir. Atom
ağırlığı: 87.62 g/mol'dür. Alkalin bir yer metali stronsiyum,
kimyasal olarak son derece reaktif olduğu bir yumuşak gümüş-
beyaz renk ya da sarımtırak metalik öğedir. Metal,
havalandırmayı sergilediğinde sarı döner. O, minerallar celestine
ve strontianite'sinde elbette meydana gelir. 90Sr izotopu ve
radyoaktif radyoaktif serpintisinde hediye, 28.90 yıllarının bir yarı
ömrüne sahip oluyor. Adair Crawford ilk olarak 1790 yılında
strontianit (SrCO3) mineralini tanımlamıştır. 1808 yılında ise
Humphry Davy tarafından elektroliz yöntemi ile izole edilmiştir.
Stronsiyum metali eritilmiş SrCl2 tuzunun elektrolizi ile saf olarak
elde edilir.
Dünyada en büyük stronsiyum rezervleri İspanya, Meksika, Çin,
Türkiye ve İran'da bulunmaktadır. Roskill lnformation Services'in
1999 yılında yaptığı araştırmaya göre dünya rezervlerinin 12
milyon ton olduğu tahmin edilmektedir.
Dünyada stronsiyumu en fazla tüketen ülkeler ABD ve Japonya'dır.
Stronsiyum karbonat olarak TV tüplerinde kullanımı en yaygın
tüketim şeklidir.ABD ve Japonya'da üretilen renkli TV tüplerinde
daha yüksek voltajlar kullanıldığından bu ülkelerde Sr
kullanılmaktadır. Avrupa'da daha düşük voltajlı renkli TV'ler
üretilmekte ve genelde Ba kullanılmaktadır.
Diğer bir kullanım alanı ile ferritlerdir. Ferritler seramik olarak
otomotiv sanayinde, demir cevheri seperatörlerinde, fotokopi
makinalarında ve özel alaşımlarda kullanılmaktadır. Ayrıca aleve
verdiği kırmızı renk dolayısıyla havai fişekler ve sinyal maddeleri
üretiminde; cam, boya, ilaç sanayiinde; çinko elektrolizinde; kuru
fırın ve uçak motoru gibi makinelerde kullanılan mil yataklarını
yağlayıcı olarak kullanılmaktadır. Genelde stronsiyum tüketimi
stronsiyum karbonat şeklinde olmaktadır.
1972 yılında Barit Maden Türk A.Ş. Sivas'ın 29 km güneyinde
Sivas-Kangal karayolunda Miyosen yaşlı jipsler içerisinde önemli
bir Selestit yatağını işletmeye başlamıştır. Daha sonra yapılan
araştırmalarda Sivas Tersiyer Havzası'nda çok sayıda Selestit
yatağı saptanmış ancak bir kısmı rezerv ve tenörce ekonomik
bulunmamıştır. MTA Genel Müdürlüğünün bulduğu Kabalı (Hafik),
Battalhöyüğü Tepe (Ulaş) ve daha küçük rezervli onlarca Selestit
cevherleşmesi vardır.
Barit Madencilik A.Ş.'nin şu anda 3-4 ruhsatlı Selestit sahası
bulunmaktadır. Ekonomik olan tüm Selestit yatakları Üst Eosen ve
Alt Miyosen yaşlı evaporitik çökeller içerisinde katmansı veya
mercekler şeklinde, genelde jipslerle birlikte gözlenmekte ve bir
kısmı CaCO3 içermektedir. Bundan başka Konya Ereğli ve
Malatya'da yeni zuhurlar bulunmuş, ancak Sivas yöresindekiler
dışında ekonomik olabilecek bir yatak henüz saptanamamıştır.
Stronsiyum bileşikleri ve kullanım alanları
Stronsiyum metali, stronsiyum oksidin metalik alüminyum ile
metalotermik redüksiyonu sonucu üretilir. reaksiyonu elektrik ark
fırınlarında vakum altında gerçekleştirilir. Bu işlemde Sr %0.6 ya
kadar oksitlenir ve vakum altında sublimasyon sayesinde
uzaklaştırılır (%99.9) Bu safiyetteki Sr metali Ca ile aynı özellikleri
gösterir. Sr ayrıca stronsiyum klorür ve KCI ergiyinden elektroliz
yoluyla kazanılabilir. Sr metali ve Sr alaşımların kullanım sahası
sınırlıdır. Ergimiş bakırda deoksidan madde olarak %10 Sr-%
20-40 Zn alaşımı kullanılmaktadır. Al-Si alaşımlarında ise aşılayıcı
madde olarak kullanılan Sr, silisyum kristallerinin şekil ve
boyutlarını değiştirip çok ince dağılımı sağlamaktadır.
Stronsiyumun atomik çapı büyük olduğundan X ışınlarının
nötralize edilmesinde kullanılır.
Stronsiyum Sülfür:
Sölestin cevherinin karbonla reaksiyonu sonucu oluşan
stronsiyum sülfid (SrS) havai fişek ve fosforesan madde olarak
boyalarla kullanılır.
Stronsiyum Nitrat
Sr(NO3)2 stronsiyum karbonatın %60’lık asitte çözünmesi sonucu
oluşur. İlaç sanayinde ve aleve verdiği koyu kırmızı renk
doyalasıyla havai fişeklerde kullanılır.
Stronsiyum Oksit
SrO, SrCO3’nın 1400-1500 °C civarında vakum atında kömürle
reaksiyonu sonucu oluşur [8]. İlaç sanayinde, havai fişeklerde ve
Sr-Ferrit üretiminde ara ürün olarak kullanılır.
Stronsiyum-Niobyum-Kromseskioksit
Niobyumoksit ve kromseskioksitle reaksiyonu sonucu oluşan Sr-
Ni-Kromseskioksit elektrik sanayinde kullanılır.
Stronsiyum Hidroksit
SrCl2’ün soda liçiyle kristalleşen Sr(OH)2 şeker fabrikalarında
melasten şekeri kurtarmak için kullanılmıştır.
Stronsiyum Hekzaferrit
Elektromotor gücün en ucuz kaynağı olan sabit mıknatıslarda en
çok aranan malzeme stronsiyum hekzaferrittir (SrO.6Fe2O3).
Stronsiyum Silikat
Stronsiyum silikat ise yüksek kaliteli demir üretiminde Britsh Cast
Iron Research Association tarafından geliştirilen bir yöntemle
kullanılmaktadır.
Stronsiyum Kromat
Stronsiyum kromat kromaj kaplamacılığında düzenleyici olarak
kullanılır.
Öneriler
Türkiye Selestit pazarında başından beri SrSO4 ihracatçısı
durumundadır.Cevheri hammadde olarak satmak ekonomik
kayıplara yol açmaktadır. Öte yandan Türkiye'de stronsiyum
türevleri üretebilecek tesislerin kurulması da olayı çözememekte;
bu kez stronsiyum karbonat satacak pazar bulmak sorun olacaktır.
Oysa Türkiye'de TV tüpü üretiminin gerçekleşmesi durumunda
pazar sorunu da ortadan kalkacaktır. Yani Türkiye'de hem
stronsiyum türevi üretebilecek hem de renkli TV tüpü yapacak
fabrikaların kurulmasında büyük faydalar vardır. Ancak bu
konunun iyi araştırılması ve bağlantıların kurulmasından sonra
böyle bir yatırıma gidilmesi gerekmektedir.
katı bir elementtir. Sembolü Sr'dir. Toprak alkali metaldir. Atom
ağırlığı: 87.62 g/mol'dür. Alkalin bir yer metali stronsiyum,
kimyasal olarak son derece reaktif olduğu bir yumuşak gümüş-
beyaz renk ya da sarımtırak metalik öğedir. Metal,
havalandırmayı sergilediğinde sarı döner. O, minerallar celestine
ve strontianite'sinde elbette meydana gelir. 90Sr izotopu ve
radyoaktif radyoaktif serpintisinde hediye, 28.90 yıllarının bir yarı
ömrüne sahip oluyor. Adair Crawford ilk olarak 1790 yılında
strontianit (SrCO3) mineralini tanımlamıştır. 1808 yılında ise
Humphry Davy tarafından elektroliz yöntemi ile izole edilmiştir.
Stronsiyum metali eritilmiş SrCl2 tuzunun elektrolizi ile saf olarak
elde edilir.
Dünyada en büyük stronsiyum rezervleri İspanya, Meksika, Çin,
Türkiye ve İran'da bulunmaktadır. Roskill lnformation Services'in
1999 yılında yaptığı araştırmaya göre dünya rezervlerinin 12
milyon ton olduğu tahmin edilmektedir.
Dünyada stronsiyumu en fazla tüketen ülkeler ABD ve Japonya'dır.
Stronsiyum karbonat olarak TV tüplerinde kullanımı en yaygın
tüketim şeklidir.ABD ve Japonya'da üretilen renkli TV tüplerinde
daha yüksek voltajlar kullanıldığından bu ülkelerde Sr
kullanılmaktadır. Avrupa'da daha düşük voltajlı renkli TV'ler
üretilmekte ve genelde Ba kullanılmaktadır.
Diğer bir kullanım alanı ile ferritlerdir. Ferritler seramik olarak
otomotiv sanayinde, demir cevheri seperatörlerinde, fotokopi
makinalarında ve özel alaşımlarda kullanılmaktadır. Ayrıca aleve
verdiği kırmızı renk dolayısıyla havai fişekler ve sinyal maddeleri
üretiminde; cam, boya, ilaç sanayiinde; çinko elektrolizinde; kuru
fırın ve uçak motoru gibi makinelerde kullanılan mil yataklarını
yağlayıcı olarak kullanılmaktadır. Genelde stronsiyum tüketimi
stronsiyum karbonat şeklinde olmaktadır.
1972 yılında Barit Maden Türk A.Ş. Sivas'ın 29 km güneyinde
Sivas-Kangal karayolunda Miyosen yaşlı jipsler içerisinde önemli
bir Selestit yatağını işletmeye başlamıştır. Daha sonra yapılan
araştırmalarda Sivas Tersiyer Havzası'nda çok sayıda Selestit
yatağı saptanmış ancak bir kısmı rezerv ve tenörce ekonomik
bulunmamıştır. MTA Genel Müdürlüğünün bulduğu Kabalı (Hafik),
Battalhöyüğü Tepe (Ulaş) ve daha küçük rezervli onlarca Selestit
cevherleşmesi vardır.
Barit Madencilik A.Ş.'nin şu anda 3-4 ruhsatlı Selestit sahası
bulunmaktadır. Ekonomik olan tüm Selestit yatakları Üst Eosen ve
Alt Miyosen yaşlı evaporitik çökeller içerisinde katmansı veya
mercekler şeklinde, genelde jipslerle birlikte gözlenmekte ve bir
kısmı CaCO3 içermektedir. Bundan başka Konya Ereğli ve
Malatya'da yeni zuhurlar bulunmuş, ancak Sivas yöresindekiler
dışında ekonomik olabilecek bir yatak henüz saptanamamıştır.
Stronsiyum bileşikleri ve kullanım alanları
Stronsiyum metali, stronsiyum oksidin metalik alüminyum ile
metalotermik redüksiyonu sonucu üretilir. reaksiyonu elektrik ark
fırınlarında vakum altında gerçekleştirilir. Bu işlemde Sr %0.6 ya
kadar oksitlenir ve vakum altında sublimasyon sayesinde
uzaklaştırılır (%99.9) Bu safiyetteki Sr metali Ca ile aynı özellikleri
gösterir. Sr ayrıca stronsiyum klorür ve KCI ergiyinden elektroliz
yoluyla kazanılabilir. Sr metali ve Sr alaşımların kullanım sahası
sınırlıdır. Ergimiş bakırda deoksidan madde olarak %10 Sr-%
20-40 Zn alaşımı kullanılmaktadır. Al-Si alaşımlarında ise aşılayıcı
madde olarak kullanılan Sr, silisyum kristallerinin şekil ve
boyutlarını değiştirip çok ince dağılımı sağlamaktadır.
Stronsiyumun atomik çapı büyük olduğundan X ışınlarının
nötralize edilmesinde kullanılır.
Stronsiyum Sülfür:
Sölestin cevherinin karbonla reaksiyonu sonucu oluşan
stronsiyum sülfid (SrS) havai fişek ve fosforesan madde olarak
boyalarla kullanılır.
Stronsiyum Nitrat
Sr(NO3)2 stronsiyum karbonatın %60’lık asitte çözünmesi sonucu
oluşur. İlaç sanayinde ve aleve verdiği koyu kırmızı renk
doyalasıyla havai fişeklerde kullanılır.
Stronsiyum Oksit
SrO, SrCO3’nın 1400-1500 °C civarında vakum atında kömürle
reaksiyonu sonucu oluşur [8]. İlaç sanayinde, havai fişeklerde ve
Sr-Ferrit üretiminde ara ürün olarak kullanılır.
Stronsiyum-Niobyum-Kromseskioksit
Niobyumoksit ve kromseskioksitle reaksiyonu sonucu oluşan Sr-
Ni-Kromseskioksit elektrik sanayinde kullanılır.
Stronsiyum Hidroksit
SrCl2’ün soda liçiyle kristalleşen Sr(OH)2 şeker fabrikalarında
melasten şekeri kurtarmak için kullanılmıştır.
Stronsiyum Hekzaferrit
Elektromotor gücün en ucuz kaynağı olan sabit mıknatıslarda en
çok aranan malzeme stronsiyum hekzaferrittir (SrO.6Fe2O3).
Stronsiyum Silikat
Stronsiyum silikat ise yüksek kaliteli demir üretiminde Britsh Cast
Iron Research Association tarafından geliştirilen bir yöntemle
kullanılmaktadır.
Stronsiyum Kromat
Stronsiyum kromat kromaj kaplamacılığında düzenleyici olarak
kullanılır.
Öneriler
Türkiye Selestit pazarında başından beri SrSO4 ihracatçısı
durumundadır.Cevheri hammadde olarak satmak ekonomik
kayıplara yol açmaktadır. Öte yandan Türkiye'de stronsiyum
türevleri üretebilecek tesislerin kurulması da olayı çözememekte;
bu kez stronsiyum karbonat satacak pazar bulmak sorun olacaktır.
Oysa Türkiye'de TV tüpü üretiminin gerçekleşmesi durumunda
pazar sorunu da ortadan kalkacaktır. Yani Türkiye'de hem
stronsiyum türevi üretebilecek hem de renkli TV tüpü yapacak
fabrikaların kurulmasında büyük faydalar vardır. Ancak bu
konunun iyi araştırılması ve bağlantıların kurulmasından sonra
böyle bir yatırıma gidilmesi gerekmektedir.