Şeyh Sait Ayaklanması(1925)

[Doğuş Pertez]

Cumhuriyet politikaları ve halifeliğin kaldırılması(ana neden bu)ve Kürt İstiklal Cemiyeti'nin planlarının açığa çıkarılması ve önde gelen yöneticilerinin tutuklanması isyan kıvılcımını ateşledi(isyana ortam hazırladı.).Diyarbakır-Eğli-Pivan köyünde yapılan Jandarma ile Şeyh Said yandaşları arasında gerçekleşen çatışma isyanın çıkmasına sebep oldu.Darahini yi basarak vali ve diğer görevlileri esir alan Şeyh Said,halkı İslam dini adına ayaklanmaya çağırdı ve herkesi din uğruna savaşa çağırdı.İsyanı başlatan Şeyh Said,büyük oranda başarıya ulaştı.Buraya gelen kuvvetler,tutunamayarak geri çekildiler(23 Şubat 1925).5000 kişilik Şeyh Said ordusu Diyarbakır'a saldırdı.İsmet İnönü'yü Heybeliada'dan Ankara'ya çağıran Atatürk,isyanın çıktığını İsmet İnönü ye belirtti.İsyan hakkındaki bütün haberlere el konuldu.Bu sırada Diyarbakır ı kuşatan Şeyh Said ordusu,hükümet kuvvetlerinin saldırısına direnemedi ve geri çekilmeye başladı.Dağılan ordu,İran'a gitmeye hazırlanırken ordunun çoğunluğunu Solhan'da esir aldı.Şeyh Şerif ve yanındakiler,Palu'da yakalanırken Şeyh Said ise akrabasının ihbarı ile Carpuh Köprüsü'nde yakalandı.İsyanı destekleyenler hakkında tutuklama,bazılarına da idam cezası verildi.Şeyh Said ve 47 ayaklanma yöneticisine de idam cezası verildi.
sonuçta ayaklanma bastırıldı.