Haydar
Emekli Yönetici
Paranoya Nedir?
Çoğumuz ara sıra başkalarının bize düşmanca
davrandığı duygusuna kapılırız. Ancak
paranoyaklar, sürekli olarak komşuları, birtakım
garip "yaratıklar", hatta Merihliler olabilecek bir
grup "kötünün" tehdidi altında bulundukları
hezeyanı içindedirler. Paranoya, karmaşık bir ruhsal hastalıktır. En çarpıcı belirtileri
hezeyanlardır. Paranoyak kişi başkalarının
kendisine haksızlık yaptığına, eziyet ettiğine
inanır. Bu "kötü niyetli başkaları", Merihlilerden
casuslara ve televizyon spikerlerine kadar uzanan
çok çeşitli kişiler olabilir. Nedenleri Paranoya, genellikle bir psikoz, yani akıl hastalığı
belirtisidir ve nedeninin kısmen kalıtsal, kısmen
de çevre etkilerine bağlı olduğu düşünülmektedir.
Araştırmalar, aynı genetik yapıya sahip tek
yumurta ikizlerinin ya birlikte paranoyak
olduklarını ya da olmadıklarını, oysa farklı genetik yapıları olan çift yumurta ikizlerinde bu
birlikteliğin çok daha az olduğunu
göstermektedir. Sonuç, bir tür kalıtsal etkinin var
olduğu görüşünü desteklemektedir. Öte yandan,
çevrenin yarattığı stresler, belli aile içi ilişki
biçimleri ve yaşam tarzları da paranoya olasılığını artırmaktadır. Ancak kalıtsal yatkınlık olmaksızın
bu etkilerin paranoyaya yol açma olasılığı
düşüktür. Aşağı yukarı herkes zaman zaman kendisiyle
"uğraşıldığı" düşüncesine kapılır. Ama bu geçicidir
ve değişen koşullarla birlikte ortadan kalkar.
Ancak eğer kalıtsal etken söz konusuysa
belirtilerin dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
Araştırmalar, anne - babaları paranoyak olanların en yüksek risk grubuna girdiklerini
göstermektedir. Paranoya, daha çok ileri yaşlarda
ve toplumun alt tabakalarından kişilerde
görülmektedir. Dikkatli incelemeler, bu ruhsal
rahatsızlık ciddileştikçe, gerek hastalığının,
gerekse kendisine kötülük edildiği duygularının yoğunlaşması sonucu hastanın, insanlarla yakın
ilişkilerden kaçındığını, bunun da onu toplam
merdiveninin alt basamaklarına doğru ittiğini
ortaya koymaktadır. Paranoya, kendi başına pek
tehlikeli değildir. Ama daha tehlikeli bir durumun,
yani paranoid şizofreninin bir ön uyarısı olabileceği unutulmamalıdır. Kötülük görme
duyguları bazen, misillemede bulunma arzusu ya
da içinde bulunduğu durumla kendi başına, başa
çıkma düşüncesini doğurabilir. Sözgelimi
insanların kendisini ve başkalarını radyodan çıkan
elektrik dalgalarıyla ele geçirdiğine inanan bir paranoyak, karşı önlem almanın görevi olduğunu
düşünebilir ve harekete geçebilir. Ama gerçek bir
tehlike olasılığı pek azdır, çünkü hasta kişi aynı
zamanda çok tedirgin ve korku içinde
olduğundan, tehditleri yalnızca sözde kalır.
davrandığı duygusuna kapılırız. Ancak
paranoyaklar, sürekli olarak komşuları, birtakım
garip "yaratıklar", hatta Merihliler olabilecek bir
grup "kötünün" tehdidi altında bulundukları
hezeyanı içindedirler. Paranoya, karmaşık bir ruhsal hastalıktır. En çarpıcı belirtileri
hezeyanlardır. Paranoyak kişi başkalarının
kendisine haksızlık yaptığına, eziyet ettiğine
inanır. Bu "kötü niyetli başkaları", Merihlilerden
casuslara ve televizyon spikerlerine kadar uzanan
çok çeşitli kişiler olabilir. Nedenleri Paranoya, genellikle bir psikoz, yani akıl hastalığı
belirtisidir ve nedeninin kısmen kalıtsal, kısmen
de çevre etkilerine bağlı olduğu düşünülmektedir.
Araştırmalar, aynı genetik yapıya sahip tek
yumurta ikizlerinin ya birlikte paranoyak
olduklarını ya da olmadıklarını, oysa farklı genetik yapıları olan çift yumurta ikizlerinde bu
birlikteliğin çok daha az olduğunu
göstermektedir. Sonuç, bir tür kalıtsal etkinin var
olduğu görüşünü desteklemektedir. Öte yandan,
çevrenin yarattığı stresler, belli aile içi ilişki
biçimleri ve yaşam tarzları da paranoya olasılığını artırmaktadır. Ancak kalıtsal yatkınlık olmaksızın
bu etkilerin paranoyaya yol açma olasılığı
düşüktür. Aşağı yukarı herkes zaman zaman kendisiyle
"uğraşıldığı" düşüncesine kapılır. Ama bu geçicidir
ve değişen koşullarla birlikte ortadan kalkar.
Ancak eğer kalıtsal etken söz konusuysa
belirtilerin dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
Araştırmalar, anne - babaları paranoyak olanların en yüksek risk grubuna girdiklerini
göstermektedir. Paranoya, daha çok ileri yaşlarda
ve toplumun alt tabakalarından kişilerde
görülmektedir. Dikkatli incelemeler, bu ruhsal
rahatsızlık ciddileştikçe, gerek hastalığının,
gerekse kendisine kötülük edildiği duygularının yoğunlaşması sonucu hastanın, insanlarla yakın
ilişkilerden kaçındığını, bunun da onu toplam
merdiveninin alt basamaklarına doğru ittiğini
ortaya koymaktadır. Paranoya, kendi başına pek
tehlikeli değildir. Ama daha tehlikeli bir durumun,
yani paranoid şizofreninin bir ön uyarısı olabileceği unutulmamalıdır. Kötülük görme
duyguları bazen, misillemede bulunma arzusu ya
da içinde bulunduğu durumla kendi başına, başa
çıkma düşüncesini doğurabilir. Sözgelimi
insanların kendisini ve başkalarını radyodan çıkan
elektrik dalgalarıyla ele geçirdiğine inanan bir paranoyak, karşı önlem almanın görevi olduğunu
düşünebilir ve harekete geçebilir. Ama gerçek bir
tehlike olasılığı pek azdır, çünkü hasta kişi aynı
zamanda çok tedirgin ve korku içinde
olduğundan, tehditleri yalnızca sözde kalır.
