Doğuş Pertez
Emekli Yönetici
Öğretici Metinler - 11. Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı Konusu
Öğretici metinlerin amaçları:
* Bilgi ve haber vermek
* İkna etmek ve kanıları değiştirmek
* Uyarmak, düşündürmek ve yönlendirmek
* Bir kişiyi veya bir yeri tanıtmak
Öğretici metinlerde amaç gerçeğin yeniden yorumlanması değil, olduğu gibi anlatılmasıdır. Önemli olan okuyucuya bilgi vermek ve bilgiyi paylaşmaktır. Bu nedenle ifadeler açık ve nettir. Öğretici metinlerde dil genelde göndergesel işlevde kullanılır. Sözcükler mecaz ve yan anlamda değil, gerçek anlamda kullanılır. Öğretici metinler ele aldığı konuya göre çeşitli türlere ayrılır. Bu türlerin konuyu ele alış biçimleri ve üslupları farklıdır.
Öğretici Metinlerin Gruplandırılması
Tarihî metinler: Tarihi olayların ele alındığı ve anlatıldığı metinlerdir.
Felsefi metinler: Felsefî konuları ve felsefenin varlık, bilgi, değer gibi konularını ele alan metinlerdir.
Bilimsel metinler: Bilimsel araştırmaları delillere dayanarak, açık ve net bir dille anlatan metinlerdir.
Kişisel hayatı konu alan metin türleri: Mektup, günlük (günce), hatıra (anı), biyografi (hayat hikâyesi), otobiyografi, gezi yazısı (seyahatname) gibi kişisel hayatla ilgili olan metinlerdir.
Gazete çevresinde gelişen metin türleri: Sohbet (söyleşi), haber yazıları, fıkra deneme, makale, eleştiri (tenkit) gibi gazete çevresinde oluşan metinlerdir. Biz, bu sayıda kişisel hayatı konu alan metin türleriyle gazete çevresinde gelişen metin türlerini ayrıntılı bir biçimde inceleyeceğiz.
* Bilgi ve haber vermek
* İkna etmek ve kanıları değiştirmek
* Uyarmak, düşündürmek ve yönlendirmek
* Bir kişiyi veya bir yeri tanıtmak
Öğretici metinlerde amaç gerçeğin yeniden yorumlanması değil, olduğu gibi anlatılmasıdır. Önemli olan okuyucuya bilgi vermek ve bilgiyi paylaşmaktır. Bu nedenle ifadeler açık ve nettir. Öğretici metinlerde dil genelde göndergesel işlevde kullanılır. Sözcükler mecaz ve yan anlamda değil, gerçek anlamda kullanılır. Öğretici metinler ele aldığı konuya göre çeşitli türlere ayrılır. Bu türlerin konuyu ele alış biçimleri ve üslupları farklıdır.
Öğretici Metinlerin Gruplandırılması
Tarihî metinler: Tarihi olayların ele alındığı ve anlatıldığı metinlerdir.
Felsefi metinler: Felsefî konuları ve felsefenin varlık, bilgi, değer gibi konularını ele alan metinlerdir.
Bilimsel metinler: Bilimsel araştırmaları delillere dayanarak, açık ve net bir dille anlatan metinlerdir.
Kişisel hayatı konu alan metin türleri: Mektup, günlük (günce), hatıra (anı), biyografi (hayat hikâyesi), otobiyografi, gezi yazısı (seyahatname) gibi kişisel hayatla ilgili olan metinlerdir.
Gazete çevresinde gelişen metin türleri: Sohbet (söyleşi), haber yazıları, fıkra deneme, makale, eleştiri (tenkit) gibi gazete çevresinde oluşan metinlerdir. Biz, bu sayıda kişisel hayatı konu alan metin türleriyle gazete çevresinde gelişen metin türlerini ayrıntılı bir biçimde inceleyeceğiz.
