Nevruz Nedir? Tarihçesi

  • 17 Mart 2013
  • 680 Okunma
  • 3 Cevap

Konu Durumu:
Daha fazla cevap için açık değil.
  1. Nevruz Bayramı ya da kısaca Nevruz; (Kürtçe:
    Newroz, Özbekçe: Navruz, Türkmence: Nowruz,
    Kazakça: Naurız, Kırgızca: Nooruz, Azerice:
    Novruz, Kırım Tatarcası: Navrez) Farslar, Kürtler, Zazalar, Azeriler, Anadolu Türkleri,
    Afganlar, Arnavutlar, Gürcüler, Türkmenler, Tacikler,
    Özbekler, Kırgızlar, Karakalpaklar, Kazaklar
    tarafından kutlanan geleneksel yeni yıl ya da
    doğanın uyanışı ve bahar bayramınevruz Yazılı olarak ilk kez 2. yüzyılda Pers kaynaklarında
    adı geçen Nevruz, İran ve Bahai takvimlerine göre
    yılın ilk gününü temsil eder. Günümüz İran'ında, her
    ne kadar İslami bir kökeni olmasa da bir şenlik
    olarak kutlanır. Bazı topluluklar bu bayramı 21
    Mart'ta kutlarken, diğerleri Kuzey yarım kürede ilkbaharın başlamasını temsilen, 22 veya 23 Mart'ta
    kutlarlar. Aynı zamanda, Zerdüştlük, hem de
    Bahailer için de kutsal bir gündür ve tatil olarak
    kutlanır. Kürtlerde, Nevruz bayramının Kürt
    mitolojisindeki Demirci Kawa Efsanesi'ne
    dayandığına inanılır. Anadolu ve Orta Asya Türk halklarında da Göktürklerin Ergenekon'dan çıkışı
    anlamıyla ve baharın gelişi olarak kutlanır. 2010'da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 3000 yıldan
    beri kutlanmakta olan Pers kökenli bu şenliği, Dünya
    Nevruz Bayramı ilan etmiştir. 28 Eylül - 2 Ekim 2009
    arasında Abu Dhabi'de hükümetler arası toplanan
    Birleşmiş Milletler Manevi Kültür Mirası Koruma
    Kurulu, nevruzu Dünya Manevi Kültür Mirası Listesi 'ne dahil etmiştir. 2010'dan başlayarak Birleşmiş
    Milletler Genel Kurulu 21 Mart'ı "Dünya Nevruz
    Bayramı" olarak kabul etmektedir. Nevruz isim kökeni İrani dillerdeki Gün anlamına gelen Ruz (Farsça),
    Roç (Beluçca), Roc (Zazaca), Roz (Soranice), ya da
    Roj (Kurmanci) sözcükleri Proto-İranicenin
    "Rauça"sından gelir. Bu da eski Hint-Avrupacanın
    manası Işık olan *Leuk- kelime köküne
    dayanmaktadır. Şu en eski şekilden Rusçadaki Luç, Almancadaki Licht, Yunancadaki Leukós,
    Latincedeki Lux, İngilizcedeki Light ve Ermenicedeki
    Luy da oluşmuşlar. Eski İrani dili olan Avesta dilinde Raôçah zamanında
    esasdan Işık demekti. Eski hint-ari dilindeyse
    (Bugünkü Kuzey Hindistanda varolan dil grubu)
    Roçiş kulanılmaktadır. Nevruz teriminin tarihte ilk yer aldığı kayıtlar, M.S.
    2. yüzyıldaki Pers İmparatorluğu kayıtlarıdır, ancak
    bundan çok daha öncesindeki (yaklaşık M.Ö. 648 ve
    330 yılları arasında) Pers İmparatorluğu altında
    yaşayan değişik milletlerin Pers Şahına Nevruz
    gününde hediyeler getirdiğine dair bilgiler mevcuttur. Nevruz diğer Türk devlet ve topluluklarında da
    kutlanılır. Bunlardan Azerbaycan'da Novruz,
    Kazakistan'da Navrız meyrami, Kırgızistan'da
    Nooruz, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Mart
    dokuzu Kırım Türklerinde Navrez, Batı Trakya
    Türkleri'nde Mevris adları ile anılır. Farsça'da yazılışı Nouruz'dur. Türk kökenli bir devlet
    olan Kazakistan'da Navrız meyrami adı ile kutlanan
    Nevruz Arnavutluk'ta ise Sultan Nevruz olarak
    isimlendirilir. Türklerde Nevruz Türklerin (Göktürklerin) Ergenekon'dan demirden
    dağı eritip çıkmalarını, baharın gelişini, doğanın
    uyanışını temsil eder. Doğu Türkistan'dan Balkanlara
    kadar tüm Türk kavimleri ve toplulukları tarafından,
    M.Ö. 8. yüzyıldan günümüze kadar her yıl 21 Mart'ta
    kutlanır. Türkiye'de bir gelenek, Türk Cumhuriyetleri'nde ise
    resmi bayram olarak kutlanırken, 1995 yılından
    itibaren Türkiye Cumhuriyeti tarafından Bayram
    olarak kabul edilen bir gün haline gelmiştir. Türk Takvimi'nde bir gün 12 bölüme ayrılır, her
    bölüme Çağ adı verilirdi. Bir çağ iki saat, dolayısıyla
    bir gün de 24 saattir. Herbir çağ ise sekiz Keh ten
    ibarettir. Yılbaşı olarak gece-gündüz eşitliğinin
    yaşandığı 21 Mart, Nevruz günü olarak kutlanır. Bu
    güne ve yeni yılın başladığı an'a Yılgayak denir. Oniki Hayvanlı Takvim ve Melikşah'ın Celali
    Takvimi'nde yılbaşı olarak belirlenen 21 mart, Divanü
    Lügati't-Türk'te de ilkbaharın gelişi olarak belirtilir.
    Türk edebiyatı ve musikisine de Nevruz; Nevruz-ı
    Asl, Nevruz-ı Arap, Nevruz-ı Bayati, Nevruz-ı Hicaz,
    Nevruz-ı Acem ve Nevruz-ı Seba olarak girmiştir. Tarihte pek çok devlet tarafından bayram ve gelenek
    olarak kutlanmıştır. Bunların başında Anadolu
    beylikleri, Eski Mısır, İran, Safavi, Sasani, Moğollar,
    Selçuklu ve Osmanlı gelir. Selçuklu ve Osmanlı'da milli bayram olarak kutlanan
    Nevruz, Nevruziye adlı şiirlere ve şenliklerle ziyafet
    verilerek kutlanırdı. Özel olarak hazırlanan
    Nevruziye adlı macun Osmanlı döneminden kalan bir
    kültür olarak bu gün hala Manisa'da 21 Mart'ta Mesir
    macunu şenlikleri yapılmaktadır. Alevi ve Bektaşiler arasında da kimi yorelerde eski takvime atfen Mart
    Dokuzu adi verilerek kutlanan Nevruz'da özel ayinler
    yapılırdı, yine Zerdüştler ve Yezidiler'de 21 Mart'ı
    bayram olarak kabul etmişlerdir. Kürtlerde Nevruz Birçok Kürt şair ve yazarın da eserlerinde yer alan
    Nevruz'u Kürtler 21, 22 ve 23 Mart'ta kutlarlar. Bu
    bayram ile Kürtler çoğunlukla şehir dışındaki
    bölgelerde ve açık alanlarda bir araya gelir ve
    gelmekte olan ilkbaharı kutlarlar. Kadınlar rengarenk
    elbiseler giyerler ve başlarına pullarla süslenmiş ışıltılı örtüler örterler. Topluluk büyük bir ateş yakar
    ve bu ateşin etrafında dans ederek ya da üstünden
    atlayarak büyük bir coşkuyla bu bayramı kutlarlar. Kürt yazar Musa Anter'e göre Nevruz aslında
    Kürtlerde ilk başlarda 31 Ağustosta kutlanıyordu
    ancak daha sonra Arap takviminin kabul edilmesiyle
    bu kutlamalar Mart ayına kaymıştır.
     


    Yazan: Haydar
  2. :tşk:
     
  3. rica ederim...
     
  4. teşekkürler.
     
Konu Durumu:
Daha fazla cevap için açık değil.
Yüklüyor...
16/11/2018 - 06:01