Doğuş Pertez
Emekli Yönetici
Mevlana - Papağanın Kıyası
ir bakkal vardı onun bir de papağanı vardı. Yeşil renkli güzel sesli ve konuşkan bir papağandı. Dükkânda bekçilik yapar bütün alışveriş edenlere hoş nükteler söyler onlarla şakalaşır idi. insanlara hitap ederken insan gibi konuşurdu papağan gibi ötmede de mahareti vardı.
Efendisi bir gün evine gitmişti. Papağan dükkânı gözetliyordu. Ansızın bir kedi kovaladığı fareyi tutmak için dükkâna daldı. Zavallı papağan can korkusundan dükkânın bir başka tarafına kaçtı; orada bulunan gülyağı şişesini de devirdi yağlarını döktü.
Sahibi evden çıkagekli. Huzur içinde patron edası ile dükkâna geçti oturdu. Bir de baktı ki dükkân yağ içinde elbisesi de yağa bulaşmış. Papağanın yaptığını anlayıp onun başına bir vurdu; papağanın dili tutuldu başındaki tüyler döküldü kel oldu.
Papağan birkaç gün konuşmayı kesti söz söylemedi. Bakkal da pişmanlığından âh vâh etmeye başladı. Sakalını yolmakta "Eyvah!" demekteydi; "Nimet güneşim bulut altına girdi.O Zaman keşke elim kırılsaydı da o güzel sözlünün başına vurmasaydım".
Kuşu yine konuşsun diye yoksullara sadakalar vermekteydi.
Üç gün üç gece sonra bakkal şaşkın üzgün ümitsiz bir hâlde dükkânda otururken ve binlerce kedere gama eş olup; "Bu kuş acaba ne vakit konuşacak?" diye düşünüp dururken tas ve leğen dibi gibi tüysüz kafasıyla bir Cevlakî (bir tarikat dervişi) geçmekteydi. Papağan onu görünce hemencecik dile gelip akıllılar gibi dervişe bağırdı:
"Ey kel neden keller arasına karıştın? Yoksa sen de şişeden gülyağı mı döktün?"
Onun bu kıyasından halk gülmeye başladı. Çünkü papağan hırka sahibi dervişi kendisi gibi sanmıştı.
Temiz seçkin kişilerin hâlini kendine kıyas etme. Gerçi yazıda (aslan manasına gelen) "şîr" (süt manasına gelen) "şîr"e benzer. Her iki çeşit arı aynı yerden yedi; fakat birisinden zehir hâsıl oldu diğerinden bal. Her iki kamış da bir sulaktan su içti; birisi bomboş diğeri şekerle dopdolu. Böyle yüz binlerce birbirine benzer şeyler var aralarında bulunan yetmiş yıllık farkı sen gör! Her iki suretin birbirine benzemesi caizdir acı su da tatlı su da berraktır. Zevk sahibinden başka bu farkı kim anlayabilir? Onu bul; tatlı su ile acı suyun farkını ancak o anlar.
(Cilt: I beyit no: 247-276)
Efendisi bir gün evine gitmişti. Papağan dükkânı gözetliyordu. Ansızın bir kedi kovaladığı fareyi tutmak için dükkâna daldı. Zavallı papağan can korkusundan dükkânın bir başka tarafına kaçtı; orada bulunan gülyağı şişesini de devirdi yağlarını döktü.
Sahibi evden çıkagekli. Huzur içinde patron edası ile dükkâna geçti oturdu. Bir de baktı ki dükkân yağ içinde elbisesi de yağa bulaşmış. Papağanın yaptığını anlayıp onun başına bir vurdu; papağanın dili tutuldu başındaki tüyler döküldü kel oldu.
Papağan birkaç gün konuşmayı kesti söz söylemedi. Bakkal da pişmanlığından âh vâh etmeye başladı. Sakalını yolmakta "Eyvah!" demekteydi; "Nimet güneşim bulut altına girdi.O Zaman keşke elim kırılsaydı da o güzel sözlünün başına vurmasaydım".
Kuşu yine konuşsun diye yoksullara sadakalar vermekteydi.
Üç gün üç gece sonra bakkal şaşkın üzgün ümitsiz bir hâlde dükkânda otururken ve binlerce kedere gama eş olup; "Bu kuş acaba ne vakit konuşacak?" diye düşünüp dururken tas ve leğen dibi gibi tüysüz kafasıyla bir Cevlakî (bir tarikat dervişi) geçmekteydi. Papağan onu görünce hemencecik dile gelip akıllılar gibi dervişe bağırdı:
"Ey kel neden keller arasına karıştın? Yoksa sen de şişeden gülyağı mı döktün?"
Onun bu kıyasından halk gülmeye başladı. Çünkü papağan hırka sahibi dervişi kendisi gibi sanmıştı.
Temiz seçkin kişilerin hâlini kendine kıyas etme. Gerçi yazıda (aslan manasına gelen) "şîr" (süt manasına gelen) "şîr"e benzer. Her iki çeşit arı aynı yerden yedi; fakat birisinden zehir hâsıl oldu diğerinden bal. Her iki kamış da bir sulaktan su içti; birisi bomboş diğeri şekerle dopdolu. Böyle yüz binlerce birbirine benzer şeyler var aralarında bulunan yetmiş yıllık farkı sen gör! Her iki suretin birbirine benzemesi caizdir acı su da tatlı su da berraktır. Zevk sahibinden başka bu farkı kim anlayabilir? Onu bul; tatlı su ile acı suyun farkını ancak o anlar.
(Cilt: I beyit no: 247-276)
