dreamnurse
Üye
Hıv,aıds nedir?
Acquired ImmunoDeficiency Syndrome (AIDS), bütün sistemleri etkileyebilen, etkin tedavisi olmayan ve ölümle sonlanan viral bir enfeksiyondur. İlk defa 1981’de Amerika’da tanımlanmıştır. Bu tarihten itibaren dünyanın çeşitli ülkelerinde yayılmaya başlamıştır. Bütün dünyada 40 milyondan fazla HIV (+) hasta yaşamaktadır. WHO raporuna göre AIDS’LE ilgili ölümler 25 milyona ulaşmaktadır. 2001 yılında Türkiye’de 1500 civarında kayıtlı HIV (+) kişi olduğu bildirilmiştir.
BULAŞMA VE EPİDEMİYOLOJİ:
HIV insan vücudu dışında uzun süre yaşayamaz, kan, semen, vajinal sıvı, anne sütü, tükrük ve gözyaşında değişik konsantrasyonlarda bulunur. Kişi enfekte olduktan sonra ömür boyunca enfekte kalır ve bulaştırıcıdır.
Başlıca bulaşma yolları;
AIDS ve aynı virüs tarafından meydana getirilen diğer hastalıkların belirtileri hemen hemen aynıdır.Aynı soğuk ve gribin birbirleriyle özdeşleştirlmesi gibi.Fakat AIDS'e yada ilgili hastalıklarından birine yakalanmış bir kişi için bu belirtiler çok ısrarcıdır ve nedeni yok gibi görünür.Kişi hiçbir zaman kendisini neyin hasta ettiğini bulamaz ve hastalığın üstesinden gelemez.Çünkü sadece doktorlar ve konu ile ilgili araştırma yapan bilim adamları bu belirtileri teşhis edebilirler.Bu belirtilerin doktor tarafından açıklanan bir kısmı şöyledir:
İnguinal bölge dışında iki ya da daha fazla bölgede en az 1 cm çapında ve en az üç ay süren, büyümüş lenf nodları varsa mutlaka sebep araştırılmalıdır. Aşağıdaki bulgulardan 2 ya da daha fazla klinik ve 2 ya da daha fazla laboratuar bulgu varsa AIDS düşünülmelidir:
Klinik bulgular: (3 aydan uzun süren)
Ateş 38 0C, kronik diyare, kilo kaybı (%10’ dan fazla), halsizlik ve letarji, lenfadenopati, gece terlemesi.
Laboratuar bulguları:
Anemi, trombositopeni, lökopeni, lenfopeni, azalmış T-helper sayısı, CD4/CD8 oranının ters dönmesi, artmış serum globülini, artmış dolaşan immün kompleksler, azalmış blastogenezis, deri anerjisi
CDC kriterlerine göre: Başka bir immün yetmezlik nedeni bulunmayan hastalarda;
1- HIV antikor testleri:
ELISA: Taramalarda kullanılan oldukça sensitif bir testir, temastan 3-6 hafta sonra pozitifleşir. Western blot ile de doğrulanmalıdır.
Western Blot: Doğrulayıcı test olarak kullanılır. 6 ay süreyle 2 kez tekrarı önerilir.
2- İmmun foksiyon testleri: T lenfosit subset test, T helper/suppresor oranı, p24 antijen, anti-p24 antikor, immunglobulin seviyesi, gecikmiş deri hipersensitivite testi
3- Viral yük: RNA miktarı 5.000’in altında ise 5 yıl içinde AIDS gelişme oranı sıfırdır, 100.000’in üzerinde ise % 72 civarındadır.
TEDAVİ:
HIV tedavisinde koruyucu önlemler ve spesifik tedaviler eşit önem taşır.
Şüphesiz cinsel birleşmeden kaçınmak AIDS virüsünün bu yolla size bulaşmasını engelleyecektir.Fakat çoğu insan hayatlarında seksüel davranışlardan bir ölçüde olsa kaçınmak yerine bunu farklı kişilerle farklı yollarla denemeye devam etmektedir ve ne yazık ki günümüzde bu seçimi yapmış insanların bir çoğu sabah bir AIDS hastası olarak uyanmıştır. Seksüel birleşmeye girdiğiniz her kişi daha büyük bir risktir.Çünkü her yeni partner AIDS virüsüyle enfekte olma ihtimalini arttırmaktadır.Bu kendi hayatınızla RUS RULETİ oynamak gibidir.
Latex prezervatifler AIDS virüsünün meydana getirdiği enfeksiyonlara karşı korunmanın en etkin yoludur.Çünkü prezervatifler virüsün bir kişiden diğerine geçmesini engelleyecek fiziksel bariyer görevi yaparlar.Bu nedenle, AIDS veya herhangi bir zührevi hastalığa yakalanma riskini azaltmak için prezervatif kullanılması gerekmektedir.
Kişiler; hangi seksüel aktivitenin ne kadar riskli olduğunu öğrenerek, seksüel davranışlarını değiştirebilir ve böylece AIDS'e yakalanma riskinide azaltabilirler. AIDS bulaşma riski açısından az riskli diyebileceğimiz bir çok seksüel davranış olduğu bilinmektedir.Fakat;prezervatifsiz seksüel birleşme içeren aktivitelerin sonucunda kolayca AIDS bulaşabileceği unutulmamalıdır.
HIV in Dezenfeksiyonu Yapılabilir mi?
Spermdeki ve vajina salgısındaki HIV, dış ortamda birkaç saatte, kuru ortamda ise yarım saatte ölür. HIV kurumuş kanda da kısa zamanda ölür.
Hastanın, ya da seropozitif kan, sperm veya vajina salgısının bulaştığı eşyadaki HIV in öldürülmesi:
Eşyayı birkaç dakika kaynatarak ya da 60 C° de 30 dakika ısıtarak virus öldürülür.
BULAŞMA VE EPİDEMİYOLOJİ:
HIV insan vücudu dışında uzun süre yaşayamaz, kan, semen, vajinal sıvı, anne sütü, tükrük ve gözyaşında değişik konsantrasyonlarda bulunur. Kişi enfekte olduktan sonra ömür boyunca enfekte kalır ve bulaştırıcıdır.
Başlıca bulaşma yolları;
- Cinsel temas,
- Kan ve kan ürünleri transfüzyonu,
- Perinatal ve emzirme yoluyla bulaşma,
- Diğer bulaşma yolları (cerrahi, travma, transplantasyon, diş işlemleri, tıbbi kazalar...)
- Enfekte kişi ile homoseksüel, biseksüel ve heteroseksüel ilişki kuranlar
- İntravenöz madde bağımlıları
- Kontamine kan ürünü kullanımı; hemofilili hastalar
- Enfekte anneden doğan çocuklar
- İstatistiksel olarak sağlık personelinin riski yüksek değildir.
AIDS ve aynı virüs tarafından meydana getirilen diğer hastalıkların belirtileri hemen hemen aynıdır.Aynı soğuk ve gribin birbirleriyle özdeşleştirlmesi gibi.Fakat AIDS'e yada ilgili hastalıklarından birine yakalanmış bir kişi için bu belirtiler çok ısrarcıdır ve nedeni yok gibi görünür.Kişi hiçbir zaman kendisini neyin hasta ettiğini bulamaz ve hastalığın üstesinden gelemez.Çünkü sadece doktorlar ve konu ile ilgili araştırma yapan bilim adamları bu belirtileri teşhis edebilirler.Bu belirtilerin doktor tarafından açıklanan bir kısmı şöyledir:
- Fiziksel ve zihinsel aktiviteleri etkileyen, sebebi açıklanamayan aşırı bir yorgunluk
- Zayıflama yada diet gibi herhangi bir aktivite söz konusu olmadan iki aydan kısa bir sürede 7-10 kilo kaybı.
- Birkaç haftanın sonunda ateşin açıklanamayacak bir şekilde 39 derecenin üstüne çıkması
- Uyku sırasında kişinin üstünü sırılsıklam edecek derecede terleme
- Sebebi bilinmeyen bir şekilde vücuttaki salgı bezlerinin kabarması.(Özellikle boğazda, boyunda ve koltuk altında bulunan lenf bezlerinin kabarak en geniş halini alması)
- Dilin üzerinde ve ağız içinde beyaz noktalar yada lekelerin oluşması
- Israrla devam eden ishal
- Herhangi bir solunum enfeksiyonuyla meydana gelen ve çok uzun süren kuru öksürük
- Özellikle öksürükle birlikte oluşan nefes darlığı.
- Deri üstünde yada altında oluşan kat kat, yada yükselen bir şekilde leke ve şişliklerin meydana gelmesi.Başlangoçta çürükmüş gibi algılanabilir fakat bunlar zamanla kaybolmazlar ve genellikle etraflarındaki derilerden çok daha serttirler.
İnguinal bölge dışında iki ya da daha fazla bölgede en az 1 cm çapında ve en az üç ay süren, büyümüş lenf nodları varsa mutlaka sebep araştırılmalıdır. Aşağıdaki bulgulardan 2 ya da daha fazla klinik ve 2 ya da daha fazla laboratuar bulgu varsa AIDS düşünülmelidir:
Klinik bulgular: (3 aydan uzun süren)
Ateş 38 0C, kronik diyare, kilo kaybı (%10’ dan fazla), halsizlik ve letarji, lenfadenopati, gece terlemesi.
Laboratuar bulguları:
Anemi, trombositopeni, lökopeni, lenfopeni, azalmış T-helper sayısı, CD4/CD8 oranının ters dönmesi, artmış serum globülini, artmış dolaşan immün kompleksler, azalmış blastogenezis, deri anerjisi
CDC kriterlerine göre: Başka bir immün yetmezlik nedeni bulunmayan hastalarda;
- Özefagus, trakea, bronşlarda veya akciğerlerde kandidiyazis saptanması
- Deriye hematojen olarak yayılım yapan kriptokokkozis
- Bir aydan uzun süren, mukokutanöz herpes simpleks ülseri
- 60 yaşından küçük bir hastada Kaposi sarkomunun varlığı AIDS’i düşündürmelidir.
1- HIV antikor testleri:
ELISA: Taramalarda kullanılan oldukça sensitif bir testir, temastan 3-6 hafta sonra pozitifleşir. Western blot ile de doğrulanmalıdır.
Western Blot: Doğrulayıcı test olarak kullanılır. 6 ay süreyle 2 kez tekrarı önerilir.
2- İmmun foksiyon testleri: T lenfosit subset test, T helper/suppresor oranı, p24 antijen, anti-p24 antikor, immunglobulin seviyesi, gecikmiş deri hipersensitivite testi
3- Viral yük: RNA miktarı 5.000’in altında ise 5 yıl içinde AIDS gelişme oranı sıfırdır, 100.000’in üzerinde ise % 72 civarındadır.
TEDAVİ:
HIV tedavisinde koruyucu önlemler ve spesifik tedaviler eşit önem taşır.
- Eğitim, güvenli seks, transfüzyon ürünlerinin ve yüksek risk gruplarının taranması.
- Spesifik ve destekleyici tedavi: Spesifik anti-HIV tedavisi (AZT, ddI, ddC, Ribavirin, en az üçlü tedavi başlanmalıdır), fırsatçı enfeksiyonların ve malignensilerin tedavisi.
- Semptomatik tedavi.
- Hemşirelik hizmetleri
- İmmünoterapi
Şüphesiz cinsel birleşmeden kaçınmak AIDS virüsünün bu yolla size bulaşmasını engelleyecektir.Fakat çoğu insan hayatlarında seksüel davranışlardan bir ölçüde olsa kaçınmak yerine bunu farklı kişilerle farklı yollarla denemeye devam etmektedir ve ne yazık ki günümüzde bu seçimi yapmış insanların bir çoğu sabah bir AIDS hastası olarak uyanmıştır. Seksüel birleşmeye girdiğiniz her kişi daha büyük bir risktir.Çünkü her yeni partner AIDS virüsüyle enfekte olma ihtimalini arttırmaktadır.Bu kendi hayatınızla RUS RULETİ oynamak gibidir.
Latex prezervatifler AIDS virüsünün meydana getirdiği enfeksiyonlara karşı korunmanın en etkin yoludur.Çünkü prezervatifler virüsün bir kişiden diğerine geçmesini engelleyecek fiziksel bariyer görevi yaparlar.Bu nedenle, AIDS veya herhangi bir zührevi hastalığa yakalanma riskini azaltmak için prezervatif kullanılması gerekmektedir.
Kişiler; hangi seksüel aktivitenin ne kadar riskli olduğunu öğrenerek, seksüel davranışlarını değiştirebilir ve böylece AIDS'e yakalanma riskinide azaltabilirler. AIDS bulaşma riski açısından az riskli diyebileceğimiz bir çok seksüel davranış olduğu bilinmektedir.Fakat;prezervatifsiz seksüel birleşme içeren aktivitelerin sonucunda kolayca AIDS bulaşabileceği unutulmamalıdır.
HIV in Dezenfeksiyonu Yapılabilir mi?
Spermdeki ve vajina salgısındaki HIV, dış ortamda birkaç saatte, kuru ortamda ise yarım saatte ölür. HIV kurumuş kanda da kısa zamanda ölür.
Hastanın, ya da seropozitif kan, sperm veya vajina salgısının bulaştığı eşyadaki HIV in öldürülmesi:
Eşyayı birkaç dakika kaynatarak ya da 60 C° de 30 dakika ısıtarak virus öldürülür.
