Haydar
Emekli Yönetici
Epilepsi nedir?
Epilepsi, halk arasında Sara hastalığı olarak da bilinir. Epilepsi hastalığının sonucu olan epileptik nöbet, beyindeki hücrelerin kontrol edilemeyen, ani, aşırı ve anormal deşarjlarına
bağlı olarak ortaya çıkan bir durumdur. Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli
beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır. Beyin,
insan vücudunun ana kumanda merkezi
gibidir. Beyin hücreleri arasındaki uyumlu
çalışma, elektriksel sinyallerle sağlanır. Nöbetin
nedeni, bir tür beklenmeyen elektriksel uyarı olarak düşünülebilir. Kısaca; epileptik nöbet
beynin kuvvetli ve ani elektriksel boşalımı
sonucu oluşan kısa süreli ve geçici bir
durumdur. Epilepsi, dünyanın her bölgesinde, erkek ve
kadında, her türlü ırkta ve yaklaşık 100 kişide
bir oranında görülebilen bir hastalıktır. Epilepsi
hastalığının toplumdaki yıllık eklenen hasta
oranı 45/100000 civarındadır, yani 70 milyon
nüfuslu ülkemizde yıllık 30 bin kişinin epilepsili hasta grubuna eklendiği söylenebilir. Ayrıca
yaklaşık 20 kişiden birinde yaşam boyunca bir
kez nöbet görülebilir ve bu kişilerde daha
sonra nöbet tekrarlamayabilir. Hastaların yaklaşık yarısında belirli bir neden
bulunamaz. Belli bir grup hastada ise; gebelikte
olabilen beyin gelişme problemleri, doğum
sırasındaki nedenler, menenjit, beyin
enfeksiyonu, beyin tümörleri, zehirlenmeler
veya ciddi baş yaralanmaları epileptik nöbetlere yol açabilir. Nöbetin nedeni tümör ya da başka bir hastalık
değilse, epilepsinin ilerlemesi söz konusu
değildir, bazen yaşla birlikte nöbet sıklığı da
azalabilir. Epilepsi nöbetleri, çoğu zaman insana çok uzun
sürüyor gibi gelse de 1-3 dakika içinde
kasılmalar biter ve hastalar belli bir süre sonra
nöbet öncesindeki normal aktivitelerini
kazanırlar. Epilepsi bulaşıcı bir hastalık değildir. Epilepsili
kişinin hastalığının başkaları tarafından
bilinmemesi için bir neden yoktur. Yakın
arkadaşlarınız, akraba ve komşularınız,
öğretmeniniz hastalığınız hakkında bilgi sahibi
olmalıdır. Epileptik kişi nöbetleri iyi kontrol edildiğinde, iyi yaşayabilir, eğlenebilir,
çalışabilir ve toplumun aktif bireyi olabilir. Epilepsili kişi evlenebilir ve çocuk sahibi olabilir.
Epilepsili kadınlara planlı gebelik önerilir, bu nedenle gebe kalmadan önce mutlaka doktoru
ile görüşmelidir. Tedavide kullanılan ilaçların
çocuk üzerine değişik etkileri nedeniyle;
gebelik öncesi nöbetlerin tipine ve durumuna
bakılarak uygun ilaç ve dozu doktor tarafından
düzenlenmelidir. Epilepsi nöbet tipleri Epilepsi nöbetleri, değişik tiplerde olabilir.
Nöbetler; büyük (genel, jeneralize tonik-klonik,
grand mal, kasılma-çırpınma ile karakterize)
yada küçük (kısmi, parsiyel, sadece yüz, kol
yada bacakta kasılma[basit parsiyel] veya
anlamsız konuşma ve davranışlar ile karakterize[kompleks parsiyel]) nöbetler
şeklinde ortaya çıkabilir. Kompleks parsiyel nöbetler ile basit parsiyel
nöbetlerin farkı, basit parsiyel nöbetlerde
bilincin tümüyle açık olmasıdır. Sık rastlanan
belirtiler; ani korku, daha önce olmuş bir olayı
olmamış gibi veya olmamış bir olayı olmuş gibi
hissetme (deja-vu, jamais-vu), daha önce tanımadıklarını tanırmış gibi, tanıdıklarını
tanımazmış gibi hissetme, hoş olmayan kokular
ve tatlar, mideden yukarı doğru yükselen tarifi
güç, hoş olmayan bir his (aura), başın
çevrilmesi, kolun yukarı kalkması, kol ve
bacaklarda sıçrayıcı, kasılıp gevşeme şeklinde hareketler olabilir. Ayrıca kısa süreli (5-20 saniye), gözlerini dikip
sabit bakma, bu anda cevapsızlık şeklinde,
kasılmasız dalma nöbetleri (absans) ile; özellikle
sabahları uykudan uyandıktan sonraki
dönemlerde ortaya çıkan ve kollarda sıçrama-
atmalar tarzında myoklonik nöbetler de olabilir. Epilepsi tanısı nasıl konulur? Epilepsi tanısında en önemli nokta; nöbetler
hakkında verilen bilgidir. Özellikle nöbeti gören
kişinin doktor tarafından dinlenmesi gerekir. O
nedenle birisi nöbet geçirdiğinde nöbet
hakkında notlar almak hatta video çekmek çok
yarar sağlar. Genel fizik ve nörolojik muayene yapıldıktan sonra başvurulacak ilk laboratuar
inceleme aracı; elektroensefalografi (EEG)’dir. Bu tetkik, saçlı deriye elektrotlar yapıştırılarak
beyin dalgalarının kaydedildiği bir yöntemdir. Normal EEG epilepsi olmadığını göstermez ve anormal EEG de her zaman epilepsi demek değildir. EEG tetkiki kısa süreli, dinamik bir tetkik
olduğundan çekim sırasında herhangi bir
anormallik ortaya çıkmayabilir. Bu nedenle;
tanıya yardımcı olmak amacı ile tekrarlayan ya
da uykusuzluk/uyku EEG çekimleri yapılabilir.
Epilepsi hastalığı tanısının konulmasında en önemli tetkik EEG’dir. Bilgisayarlı beyin
tomografisi (BBT) ve magnetik rezonans
incelemesi (MRI) epilepsi nöbetlerine neden
olan olayların ortaya konmasında yardımcı
olabilir. Prof. Dr. Zeki Gökçil
bağlı olarak ortaya çıkan bir durumdur. Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli
beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır. Beyin,
insan vücudunun ana kumanda merkezi
gibidir. Beyin hücreleri arasındaki uyumlu
çalışma, elektriksel sinyallerle sağlanır. Nöbetin
nedeni, bir tür beklenmeyen elektriksel uyarı olarak düşünülebilir. Kısaca; epileptik nöbet
beynin kuvvetli ve ani elektriksel boşalımı
sonucu oluşan kısa süreli ve geçici bir
durumdur. Epilepsi, dünyanın her bölgesinde, erkek ve
kadında, her türlü ırkta ve yaklaşık 100 kişide
bir oranında görülebilen bir hastalıktır. Epilepsi
hastalığının toplumdaki yıllık eklenen hasta
oranı 45/100000 civarındadır, yani 70 milyon
nüfuslu ülkemizde yıllık 30 bin kişinin epilepsili hasta grubuna eklendiği söylenebilir. Ayrıca
yaklaşık 20 kişiden birinde yaşam boyunca bir
kez nöbet görülebilir ve bu kişilerde daha
sonra nöbet tekrarlamayabilir. Hastaların yaklaşık yarısında belirli bir neden
bulunamaz. Belli bir grup hastada ise; gebelikte
olabilen beyin gelişme problemleri, doğum
sırasındaki nedenler, menenjit, beyin
enfeksiyonu, beyin tümörleri, zehirlenmeler
veya ciddi baş yaralanmaları epileptik nöbetlere yol açabilir. Nöbetin nedeni tümör ya da başka bir hastalık
değilse, epilepsinin ilerlemesi söz konusu
değildir, bazen yaşla birlikte nöbet sıklığı da
azalabilir. Epilepsi nöbetleri, çoğu zaman insana çok uzun
sürüyor gibi gelse de 1-3 dakika içinde
kasılmalar biter ve hastalar belli bir süre sonra
nöbet öncesindeki normal aktivitelerini
kazanırlar. Epilepsi bulaşıcı bir hastalık değildir. Epilepsili
kişinin hastalığının başkaları tarafından
bilinmemesi için bir neden yoktur. Yakın
arkadaşlarınız, akraba ve komşularınız,
öğretmeniniz hastalığınız hakkında bilgi sahibi
olmalıdır. Epileptik kişi nöbetleri iyi kontrol edildiğinde, iyi yaşayabilir, eğlenebilir,
çalışabilir ve toplumun aktif bireyi olabilir. Epilepsili kişi evlenebilir ve çocuk sahibi olabilir.
Epilepsili kadınlara planlı gebelik önerilir, bu nedenle gebe kalmadan önce mutlaka doktoru
ile görüşmelidir. Tedavide kullanılan ilaçların
çocuk üzerine değişik etkileri nedeniyle;
gebelik öncesi nöbetlerin tipine ve durumuna
bakılarak uygun ilaç ve dozu doktor tarafından
düzenlenmelidir. Epilepsi nöbet tipleri Epilepsi nöbetleri, değişik tiplerde olabilir.
Nöbetler; büyük (genel, jeneralize tonik-klonik,
grand mal, kasılma-çırpınma ile karakterize)
yada küçük (kısmi, parsiyel, sadece yüz, kol
yada bacakta kasılma[basit parsiyel] veya
anlamsız konuşma ve davranışlar ile karakterize[kompleks parsiyel]) nöbetler
şeklinde ortaya çıkabilir. Kompleks parsiyel nöbetler ile basit parsiyel
nöbetlerin farkı, basit parsiyel nöbetlerde
bilincin tümüyle açık olmasıdır. Sık rastlanan
belirtiler; ani korku, daha önce olmuş bir olayı
olmamış gibi veya olmamış bir olayı olmuş gibi
hissetme (deja-vu, jamais-vu), daha önce tanımadıklarını tanırmış gibi, tanıdıklarını
tanımazmış gibi hissetme, hoş olmayan kokular
ve tatlar, mideden yukarı doğru yükselen tarifi
güç, hoş olmayan bir his (aura), başın
çevrilmesi, kolun yukarı kalkması, kol ve
bacaklarda sıçrayıcı, kasılıp gevşeme şeklinde hareketler olabilir. Ayrıca kısa süreli (5-20 saniye), gözlerini dikip
sabit bakma, bu anda cevapsızlık şeklinde,
kasılmasız dalma nöbetleri (absans) ile; özellikle
sabahları uykudan uyandıktan sonraki
dönemlerde ortaya çıkan ve kollarda sıçrama-
atmalar tarzında myoklonik nöbetler de olabilir. Epilepsi tanısı nasıl konulur? Epilepsi tanısında en önemli nokta; nöbetler
hakkında verilen bilgidir. Özellikle nöbeti gören
kişinin doktor tarafından dinlenmesi gerekir. O
nedenle birisi nöbet geçirdiğinde nöbet
hakkında notlar almak hatta video çekmek çok
yarar sağlar. Genel fizik ve nörolojik muayene yapıldıktan sonra başvurulacak ilk laboratuar
inceleme aracı; elektroensefalografi (EEG)’dir. Bu tetkik, saçlı deriye elektrotlar yapıştırılarak
beyin dalgalarının kaydedildiği bir yöntemdir. Normal EEG epilepsi olmadığını göstermez ve anormal EEG de her zaman epilepsi demek değildir. EEG tetkiki kısa süreli, dinamik bir tetkik
olduğundan çekim sırasında herhangi bir
anormallik ortaya çıkmayabilir. Bu nedenle;
tanıya yardımcı olmak amacı ile tekrarlayan ya
da uykusuzluk/uyku EEG çekimleri yapılabilir.
Epilepsi hastalığı tanısının konulmasında en önemli tetkik EEG’dir. Bilgisayarlı beyin
tomografisi (BBT) ve magnetik rezonans
incelemesi (MRI) epilepsi nöbetlerine neden
olan olayların ortaya konmasında yardımcı
olabilir. Prof. Dr. Zeki Gökçil
