Aşkın aldı benden beni
Bana seni gerek seni
Ben yanarım dün ü günü
Bana seni gerek seni
Ne varlığa sevinirim
Ne yokluğa yerinirim
Aşkın ile avunurum
Bana seni gerek seni
Aşkın aşıklar oldurur
Aşk denizine daldırır
Tecelli ile doldurur
Bana seni gerek seni
Aşkın zincirini üzem
Deli olup dağa düşem
Sensin dün ü gün endişem
Bana seni gerek seni
Sufilere sohbet gerek
Ahilere ahret gerek
Mecnunlara Leyla gerek
Bana seni gerek seni
Bu dörtlükte Yunus, her mesleğin, her kişini kendince ihtiyaçları olduğunu, kendi ihtiyacının ise yalnız ve yalnız Allah olduğunu anlatmaya çalışıyor. Sufilerin sohbete, ahilerin ahirete, aşıkların maşuklarına(sevdiklerine) ihtiyacı var.
Cennet cennet dedikleri
Birkaç ev ile birkaç huri
İsteyene vergil onu
Bana seni gerek seni
Bu dörtlükte Yunus, amacının cennete gitmek olmadığını, cennetin evden ve hurilerden ibaret olduğunu, isteyene Allah’ın cenneti nasıp etmesini, bana sadece Allah (cc) gerekli, diyor.
Yusuf eğer hayalini
Düşde göreydi bir gece
Terk ede idi mülklerin
Bana seni gerek seni
Yusuf peygamber güzelliği ile meşhurdur. O kadar güzeldir ki onu gören kadınlar anında ona aşık olurlardı. Bu dörtlükte Yunus, Yusuf peygamber kendi güzelliğini aynadan görseydi bütün malını mülkünü, makamını terk ederdi, demek istiyor.
Yunus çağırırlar adım
Gün geçtikçe artar odum
İki cihanda maksudum
Bana seni gerek seni
Yunus diye söylerler adımı, her geçen gün ateşimin derecesi artar. Her iki cihanda (bu dünyada ve ahirette) tek amacım Allah’a (c.c.) ulaşmaktır. Burada ateşten kasıt aşk ateşidir. Yunus her geçen gün Allah aşkıyla daha fazla yandığını anlatmaya çalışıyor.
-Şiirde aşk nelere benzetilmiştir? Neden?
Şiirde bahsedilen aşk Allah aşkıdır. Aşk denize, zincire, ateşe benzetilmiştir. Tasavvufta Allah’a ulaşabilmek için aşk ateşiyle insan gönlünün yanması, kavrulması gerektiğine inanılır. Bu yönüyle aşk ateşe benzetilmiştir. Allah (cc) aşkı o kadar büyüktür ki bu yönüyle denize benzetilmiştir. İnsan Allah(cc) aşık olduğu zaman bir daha ondan kopamaz. Bağlandıkça daha da yaklaşır Allah’a (cc), yaklaştıkça daha da bağlanır. Bu yönüyle aşk zincire benzetilmiştir.
-Şiirdeki kişi adlarını bulunuz. Kişi adları şiirde hangi amaçla kullanılmıştır?
Şiirde Leyla ve Mecnun, Yusuf isimleri geçmektedir. Bildiğiniz üzere Leyla ve Mecnun denince akla ilk gelen aşktır. Mecnun Leyla’nın aşkından çöllere düşer, aklını yitirecek hale gelir. Leyla zaman sonra çölde Mecnun’u bulur. Mecnun Leyla’yı tanıyamaz. Çünkü Mecnun beşeri aşktan (insan aşkı) ilahi aşka (Allahü tealanın aşkı) yükselmiştir. Yunus da bu duruma işaret ederek, Allah’ı sevebilmek için önce insanları sevmek gerektiğini belirtmektedir. Yusuf peygamberle ilgili kısımı yukarıda açıklamıştım.
-Şiire göre Yunus Emre’nin fikri ve edebi yönü hakkında çıkarımlarda bulununuz.
Fikri yönüne baktığımızda Yunus’un mutasavvıf bir şair olduğunu, Allah (cc) aşkıyla yanıp kavrulduğunu, bu aşkı şiirlere döktüğünü görmekteyiz. Edebi yönüne baktığımızda, şiirlerini anlaşılabilir bir dille (sade dil) hece ölçüsüyle yazdığını, şiir yazmaktaki amacının insanlara Allah aşkını aşılamak isteği olduğunu görmekteyiz.
-Sizce ilahide Yunus Emre’yi en güzel ifade eden dize hangisidir? Neden?
“Bana seni gerek seni.” dizesi Yunus’un Allah aşkını en iyi anlatan dizedir.
son dörtlükte;adını yunus olduğunu,Allah a kavuşma ateşinin(odunun) gün geçtikçe arttığını
ve iki cihanda da isteğinin(maksudunun) bu olduğu söylüyor şair.Tek arzusunun Allah a kavuşmak olduğunu da her dörtlük sonu vurguluyor.
Alıntı