Aziz™
Üye
Başlangıç düzeyi satranç dersleri
ÖNCELİKLE TAŞLARIN HAREKETLERİ VE BİR TAKIM EGZERSİZLER YAPACAĞIZ
:
VEZİR
Vezirin hareketi fil ile kalenin birleşiminden oluşur, yani hem dikey hem çapraz hareket edebilir. Vezir fil ve kalenin hareketlerini tek başına yaptığı için kale ve filin toplam gücünden daha kuvvetlidir.
Şekilde vezirin gidebileceği kareler
işaretlenmiştir.
Şekilde vezirin hareketi büyük ölçüde diğer taşlardan
etkilenmektedir.
Şekilde vezir kale veya fili alabilecek pozisyondadır
vezir kaleyi alıyor...
ŞAH
Şah hemen bitişiğindeki karelere gidebilir, tek hamlede daha uzak karelere gidemez.
Şah satranç oyununda her şey demektir; şah esir alınca oyun sona erer.
Şah her yönde tek kare hareket edebilir.
Şekilde şahın gidebileceği kareler işaretlenmiştir.
(Şah tahtadaki en önemli taştır) İki şah asla yan yana gelemezler!
Şah sadece çarpı ile işaretlenen karelere gidebilir.
İlk örnekte şah istediği kareye gitmekte serbesttir.
İkinci örnekte KALE'nin tehdit ettiği karelere gidemez, ama kaleyi alabilir.
Üçüncü örnekte sadece kalelerin tehdit etmediği tek kareye gidebilir.(Kaleler korunduğu için alamaz.)
FİL
Filler çapraz hareket eder.
Oyunun başında her iki tarafında bir siyah ve beyaz olmak üzere iki fili vardır.
Bir fil tüm maç boyunca aynı renk karelerde dolaşabilmesi en büyük dezavantajıdır.
Fakat iki fil birbirini tamamlayarak taşların basit toplamından daha güçlü hale gelebilir.
Şekilde fil at veya kaleyi alabilir ve işaretli olan karelere gider.
AT
At diğer figürlere benzemeyen ve daima sıçramadan ibaret olan orijinal bir hareketi vardır. Atın bu hareketi yatık veya dik herhangi doğrultuda iki hane ilerledikten sonra sağ veya solda bulunan herhangi bir kareye oturmasından ibarettir.
Atın en büyük dezavantajı hareket yeteneğinin kısıtlı olmasıdır. Örneğin a1 hanesindeki bir at h8 hanesine gidebilmek için altı hamle yapması gerekirken bir fil tek hamlede bunu başarabilmektedir.
Şekilde at e4 karesinde bulunmaktadır ve kırmızı ile
işaretli olan alanlara gider.(d2,c3,c5,d6,f6,g5,g3,d2)
At diğer figürlerin üstünden atlama yeteneğine sahip
olan tek taştır. Diğer taşlar atın hareketini kısıtlamaz.
At f6 karesinde bulunan piyonu alabilir.
KALE
Kale, yatay ve dikeylerde düz hareket eder.
Kaleler dik ve yatay sütunlarda hareket ederler.
Diğer taşlar kalenin hareketini kısıtlar.
Kale yukarıdaki gibi taş alır.
PİYON
Piyonlar düz olarak ilerlerler.
Piyonlar açılışta (ilk hamlelerinde) isterlerse
iki kare ilerleyebilir.
Piyonlar önlerinde taş bulunduğu zaman ilerleyemezler.
Piyonlar tek kare çapraz olarak alabilirler.
Piyon bir önceki diagramdaki kaleyi almıştır.
Şekilde siyah piyon herhangi bir taşa dönüşebilir.
Beyaz piyon ise iki taşı alabilir veya ilerleyebilir.
Piyonlar gidebilecekleri son kareye ulaştıkları zaman istedikleri herhangi bir taşa dönüşebilirler (Şah hariç tabiki).
Satranç tarihinde beş vezirle! oynanmış parti bile vardır.
Çoğu zaman bu dönüşüm hakkı vezir için kullanılır,
fakat her zaman istisnalar vardır.
GEÇERKEN ALMA (EN PASSANT)
Piyonlar için geçerli olan bir diğer alma şeklidir.
Bu yeni başlayanların en fazla gözden kaçırdığı hamledir..
Beyaz eğer gösterilen şekilde oynadıysa siyah hemen sonra beyaz taşı alabilir.
SATRANÇTA BİLİNMESİ GEREKEN BAZI ÖZEL DURUMLU HAREKETLER
ROK
Şah olduğumuz en önemli taş olduğu için mümkün olan en güvenli noktaya taşımak önemli bir noktadır. Aynı zamanda kalenin de oyuna girmesi için rok yaparız.
Rok yaptığımızda şahımızı iki kare sola veya sağa kalemizi de şahın diğer tarafına taşırız. Aşağıdaki diyagramlarda nasıl rok yapıldığı gösterilmiştir.
Küçük (Kısa) Rok
Uzun (büyük) Rok
Eğer şah veya kale daha önce oynamışsa
Diyagramda büyük rok yapılamaz
Şah ve kale arasında taş bulunmamalıdır.
Diyagramda büyük rok yapılamaz
Şah kiş altında bulunmamalıdır.
Diyagramda rok yapılamaz.
Şahın geçeceği kareler rakip taşların kontrolü altında bulunmamalıdır.
Diyagramda küçük rok yapılamaz
Şahın geçeceği kareler rakip taşların kontrolü altında bulunmamalıdır.
Diyagramda büyük rok yapılamaz
ŞAH ÇEKME
Şahın rakip bir taş tarafından tehdidine şah çekme (kiş) denir.
Satrançta temel amaç şahı esir almak olduğu için böyle bir durumda aşağıda
belirtilen şekilde hareket edilebilir.
Rakip şah çektiğinde aşağıdakilerden birini yapmalıyız:
1.Şah tehdit altında olmayan bir kareye kaçmalıdır.
2.Tehdit eden taşla, şah arasına bir taş konulmalıdır. (Tehdit eden
taş at ise bu madde geçersizdir.)
3.Tehdit eden taş alınmalıdır.
Şah fil tarafından tehdit edilmektedir.
YAPILABİLECEK OLAN HAMLELER
Araya taş koyma
Şahı kaçmak
Tehdit eden taşı alma
MAT
Şah çekildiğinde daha önce belirttiğimiz üç madde
uygulanamıyorsa MAT olmuştur.
Siyah şahını kaçamaz, araya taş koyamaz ve veziri alamadığı için
mat olmuştur.
Aşağıda bazı mat örnekleri;
:
VEZİR
Vezirin hareketi fil ile kalenin birleşiminden oluşur, yani hem dikey hem çapraz hareket edebilir. Vezir fil ve kalenin hareketlerini tek başına yaptığı için kale ve filin toplam gücünden daha kuvvetlidir.
Şekilde vezirin gidebileceği kareler
işaretlenmiştir.
Şekilde vezirin hareketi büyük ölçüde diğer taşlardan
etkilenmektedir.
Şekilde vezir kale veya fili alabilecek pozisyondadır
vezir kaleyi alıyor...
ŞAH
Şah hemen bitişiğindeki karelere gidebilir, tek hamlede daha uzak karelere gidemez.
Şah satranç oyununda her şey demektir; şah esir alınca oyun sona erer.
Şah her yönde tek kare hareket edebilir.
Şekilde şahın gidebileceği kareler işaretlenmiştir.
(Şah tahtadaki en önemli taştır) İki şah asla yan yana gelemezler!
Şah sadece çarpı ile işaretlenen karelere gidebilir.
İlk örnekte şah istediği kareye gitmekte serbesttir.
İkinci örnekte KALE'nin tehdit ettiği karelere gidemez, ama kaleyi alabilir.
Üçüncü örnekte sadece kalelerin tehdit etmediği tek kareye gidebilir.(Kaleler korunduğu için alamaz.)
FİL
Filler çapraz hareket eder.
Oyunun başında her iki tarafında bir siyah ve beyaz olmak üzere iki fili vardır.
Bir fil tüm maç boyunca aynı renk karelerde dolaşabilmesi en büyük dezavantajıdır.
Fakat iki fil birbirini tamamlayarak taşların basit toplamından daha güçlü hale gelebilir.
Şekilde fil at veya kaleyi alabilir ve işaretli olan karelere gider.
AT
At diğer figürlere benzemeyen ve daima sıçramadan ibaret olan orijinal bir hareketi vardır. Atın bu hareketi yatık veya dik herhangi doğrultuda iki hane ilerledikten sonra sağ veya solda bulunan herhangi bir kareye oturmasından ibarettir.
Atın en büyük dezavantajı hareket yeteneğinin kısıtlı olmasıdır. Örneğin a1 hanesindeki bir at h8 hanesine gidebilmek için altı hamle yapması gerekirken bir fil tek hamlede bunu başarabilmektedir.
Şekilde at e4 karesinde bulunmaktadır ve kırmızı ile
işaretli olan alanlara gider.(d2,c3,c5,d6,f6,g5,g3,d2)
At diğer figürlerin üstünden atlama yeteneğine sahip
olan tek taştır. Diğer taşlar atın hareketini kısıtlamaz.
At f6 karesinde bulunan piyonu alabilir.
KALE
Kale, yatay ve dikeylerde düz hareket eder.
Kaleler dik ve yatay sütunlarda hareket ederler.
Diğer taşlar kalenin hareketini kısıtlar.
Kale yukarıdaki gibi taş alır.
PİYON
Piyonlar düz olarak ilerlerler.
Piyonlar açılışta (ilk hamlelerinde) isterlerse
iki kare ilerleyebilir.
Piyonlar önlerinde taş bulunduğu zaman ilerleyemezler.
Piyonlar tek kare çapraz olarak alabilirler.
Piyon bir önceki diagramdaki kaleyi almıştır.
Şekilde siyah piyon herhangi bir taşa dönüşebilir.
Beyaz piyon ise iki taşı alabilir veya ilerleyebilir.
Piyonlar gidebilecekleri son kareye ulaştıkları zaman istedikleri herhangi bir taşa dönüşebilirler (Şah hariç tabiki).
Satranç tarihinde beş vezirle! oynanmış parti bile vardır.
Çoğu zaman bu dönüşüm hakkı vezir için kullanılır,
fakat her zaman istisnalar vardır.
GEÇERKEN ALMA (EN PASSANT)
Piyonlar için geçerli olan bir diğer alma şeklidir.
Bu yeni başlayanların en fazla gözden kaçırdığı hamledir..
Beyaz eğer gösterilen şekilde oynadıysa siyah hemen sonra beyaz taşı alabilir.
SATRANÇTA BİLİNMESİ GEREKEN BAZI ÖZEL DURUMLU HAREKETLER
ROK
Şah olduğumuz en önemli taş olduğu için mümkün olan en güvenli noktaya taşımak önemli bir noktadır. Aynı zamanda kalenin de oyuna girmesi için rok yaparız.
Rok yaptığımızda şahımızı iki kare sola veya sağa kalemizi de şahın diğer tarafına taşırız. Aşağıdaki diyagramlarda nasıl rok yapıldığı gösterilmiştir.
Küçük (Kısa) Rok
Uzun (büyük) Rok
Eğer şah veya kale daha önce oynamışsa
Diyagramda büyük rok yapılamaz
Şah ve kale arasında taş bulunmamalıdır.
Diyagramda büyük rok yapılamaz
Şah kiş altında bulunmamalıdır.
Diyagramda rok yapılamaz.
Şahın geçeceği kareler rakip taşların kontrolü altında bulunmamalıdır.
Diyagramda küçük rok yapılamaz
Şahın geçeceği kareler rakip taşların kontrolü altında bulunmamalıdır.
Diyagramda büyük rok yapılamaz
ŞAH ÇEKME
Şahın rakip bir taş tarafından tehdidine şah çekme (kiş) denir.
Satrançta temel amaç şahı esir almak olduğu için böyle bir durumda aşağıda
belirtilen şekilde hareket edilebilir.
Rakip şah çektiğinde aşağıdakilerden birini yapmalıyız:
1.Şah tehdit altında olmayan bir kareye kaçmalıdır.
2.Tehdit eden taşla, şah arasına bir taş konulmalıdır. (Tehdit eden
taş at ise bu madde geçersizdir.)
3.Tehdit eden taş alınmalıdır.
Şah fil tarafından tehdit edilmektedir.
YAPILABİLECEK OLAN HAMLELER
Araya taş koyma
Şahı kaçmak
Tehdit eden taşı alma
MAT
Şah çekildiğinde daha önce belirttiğimiz üç madde
uygulanamıyorsa MAT olmuştur.
Siyah şahını kaçamaz, araya taş koyamaz ve veziri alamadığı için
mat olmuştur.
Aşağıda bazı mat örnekleri;
