HeiLmasTer®
Üye
-
Konu Sahibi
-
Taşların Dili
Yakut
Yakut, korindon'un kırmızı bir çeşididir. Elmastan sonra, bilinen en sert doğal mineraldir. Korindon'un kırmızı olmayan çeşidi safir'dir. Safirler halk arasında mavi renkli olarak bilinirler, ama gerçekte hemen her renkte olabilirler. Yakuttaki kırmızı renk içerisinde bulunan az miktardaki krom elementinden kaynaklanır. Yakutun en iyi tonuna genellikle "güvercin kanı kırmızısı" adı verilir. Ama yakut, pembeye çalıncaya kadar kırmızının her tonunda olabilir.
Popüler Yıldız Yakutu'nu oluşturmak üzere yönlü rutil gömültüler altı yöne saçılan bir yıldız ışığı etkisine sebep olur.
Yakut yeryüzünün her bölgesinde bulunur ama kaliteli kıymetli taşlar Tayland, Hindistan, Madagaskar, Zimbabve, ABD'de North Carolina, Afganistan, Pakistan, Sri Lanka, Kenya, Tanzanya, Kamboçya ve özellikle de Burma'da bulunur.
Yakutların bilim alanında da ünlü bir yeri yardır. İlk lazerler yapay yakut kristallerinden yapılmıştır. Başka malzemeler daha etkili de olsa, yakut aynı amaçla bugün de kullanılmaktadır.
Yukarıdaki resimde yeşil renkli zoisite içinde yakut görülüyor.
--------------- Ekleme ---------------
Bazalt
Bazalt sütunlar kalın bir lav akıntısının soğuyarak büzüşmesi ve bu büzüşme sırasında çatlakların oluşmasıyla ortaya çıkar. Lav akıntısı dikey yönde kırılmaksızın büzüşebilir. Ama yatay yönde büzüşürken kırıklar oluşur. Lav akıntısı üzerinde oluşan kırıklar ağı ile sütunlar ortaya çıkar. Bu sütunlar daha çok altıgen olmakla birlikte, sayısı üçten onikiye kadar değişen çokgen bazalt sütunlar görülebilmektedir.
Lav akıntısının soğuyarak büzüşmesi yüzeyde başlar ve bu büzüşme aşağı doğru gelişir. Bu da gitgide daha uzun sütunların oluşumuyla sonuçlanır. Bazalt lav akışının kalınlığına bağlı olarak bu sütunların uzunluğu metrelerce olabilir. Wyoming'deki Şeytan Kulesi'nde (Devil's Tower) olduğu gibi bazalt sütunların uzunluğu 100 metreyi bulabilir ama bu istisnai bir yüksekliktir.
Sütunların genişliği ise lav akıntısının soğuma hızına bağlıdır. Çok hızlı bir soğuma süreci 1 cm çapa kadar çok küçük sütunların oluşmasına neden olur. Soğuma hızı yavaşladıkça ise sütunların genişliği artar.
Dünyada yaygın olarak görülen bazalt sütunlarından en ünlü olanları şunlardır:
- Giant's Causeway, Kuzey İrlanda
- Devil's Postpile, Kaliforniya
- Narooma Basalt, Narooma, New South Wales, Avustralya
- Samson's Ribs, İskoçya
- Staffa, İskoçya
- Devil's Tower, Wyoming
- Pwisehn Malek, Pohnpei, Mikronezya
Anadolu'da ise en güzel bazalt sütunlara Gerede ile Kızılcahamam arasında ve Boyabat civarında rastlanmaktadır.
Yukarıdaki fotoğrafta, Kuzey İrlanda'daki "Giant's Causeway" olarak bilinen bazalt sütunlar görülmektedir.
--------------- Ekleme ---------------
Zebercet
Yeşil renkli bir taş olan zebercet (peridot), olivin'in değerli taş olarak kullanılan bir türüdür. Olivin kendi başına bir mineral olmayıp iki farklı minerale, yani fayalit ve forserit'e ortak olarak verilen addır. Fayalit demir yönünden zengindir ve rengi koyuya çalan bir yeşildir. Forserit ise magnezyum yönünden zengindir ve rengi daha açıktır.
Zebercet bileşim bakımından genellikle fayalit'ten daha çok forserit'e yakındır. Rengi en güzel zebercetin demir oranı yüzde 15'ten azdır ve en güzel renge katkıda bulunmak üzere nikel ve kromiyum içerir.
"Zebercet" adı, antik çağlardan beri zebercet çıkarılan Kızıl Deniz'deki Zebercet adasından gelmektedir. 4000 yıldan fazla bir zamandır değerli taş olarak çıkarılan zebercet, Eski Ahit'te İbranice adıyla pitdah olarak adı geçen bir taştır. Zebercetin Mısır kraliçesi Kleopatra'nın en sevdiği değerli taş olduğu söylenir.
Zebercet diğer birçok değerli taşla, hatta zümrütle karıştırılmıştır. Kraliyet hazinelerindeki birçok "zümrüt"ün zebercet olduğu sonradan anlaşılmıştır. Ayrıca zebercet, daha yumuşak olan apatit'le, çift kırılımı olmayan yeşil garnet'le, güçlü bir şekilde pleokroik olan (yani farklı açılardan bakıldığında rengi değişen) yeşil turmalin ve yeşil sinhalit'le ve çok daha ağır olan zirkon'la da sıklıkla karıştırılmaktadır.
Zebercet bütün bu değerli taşlardan hoş bir şekilde sarıya çalan yeşil rengiyle ayrılır.
--------------- Ekleme ---------------
Zincifre
Yukarıdaki fotoğrafta dolomit üzerinde zincifre kristali görülüyor. Kırmızı civa sülfatı olan zincifre civanın elde edildiği cevherdir.
Zincifre genellikle masif, tanecikli veya toprağımsı biçimde bulunur ve rengi parlak kırmızıyla kiremit rengi arasında değişir. Zincifre bazen elmas parlaklığında kristaller olarak da görülür.
İçerisindeki civa içeriğinden dolayı çok zehirli olan zincifre yüzyıllar boyunca kırmızı boya maddesi olarak kullanılmıştır.
--------------- Ekleme ---------------
Dev Kristaller mağarası
Meksika'da, Chihuahuan Çölü'ndeki Naica Dağı'nın 300 metre altındaki bu olağanüstü mağara 2000 yılında iki madenci tarafından keşfedildi. Meksika'nın Kristaller Mağarası (Cueva de los Cristales) dünyanın bilinen en büyük doğal kristallerinden bazılarını barındırıyor. Bunlar uzunluğu 11 metreye varan yarısaydam kalsiyum sülfat çubukları.
Bin yıl boyunca kristaller mağaranın son derece ender bulunur ölçüde stabil olan doğal koşulları içerisinde gelişmeyi sürdürdüler. Isı sabit bir şekilde 58 derece santigrad civarında kaldı ve mağara, kristalleri gelişim yönünde sevkeden zengin mineralli suyla doluydu.
Bu doğa harikası maden araştırmaları sırasında mağaranın içerisindeki suyun boşaltılmasıyla ortaya çıktı.
26 milyon yıl önce başlayan volkanik faaliyet Naica Dağı'nı ortaya çıkardı ve onu yüksek ısılı susuz, doğal kalsiyum sülfatla doldurdu. Dağın altındaki mağma soğuyup ısı düşünce bu kalsiyum sülfat çözülmeye başladı ve yavaşça suları sülfat ve kalsiyum molekülleriyle zenginleştirdi. Ve bunlar milyonlarca yıl içerisinde devasa kalsiyum sülfat kristallerini oluşturdu.
Acaba maden kapatılıp, kristallerin gelecek kuşaklarca da görülebilmesi mi sağlanmalı, yoksa mağaradaki suyu boşaltmaya son verip kristallerin yeniden büyümeye devam etmesine izin mi verilmeli? Bugünlerde bu konu tartışılıyor.
Yakut
Yakut, korindon'un kırmızı bir çeşididir. Elmastan sonra, bilinen en sert doğal mineraldir. Korindon'un kırmızı olmayan çeşidi safir'dir. Safirler halk arasında mavi renkli olarak bilinirler, ama gerçekte hemen her renkte olabilirler. Yakuttaki kırmızı renk içerisinde bulunan az miktardaki krom elementinden kaynaklanır. Yakutun en iyi tonuna genellikle "güvercin kanı kırmızısı" adı verilir. Ama yakut, pembeye çalıncaya kadar kırmızının her tonunda olabilir.
Popüler Yıldız Yakutu'nu oluşturmak üzere yönlü rutil gömültüler altı yöne saçılan bir yıldız ışığı etkisine sebep olur.
Yakut yeryüzünün her bölgesinde bulunur ama kaliteli kıymetli taşlar Tayland, Hindistan, Madagaskar, Zimbabve, ABD'de North Carolina, Afganistan, Pakistan, Sri Lanka, Kenya, Tanzanya, Kamboçya ve özellikle de Burma'da bulunur.
Yakutların bilim alanında da ünlü bir yeri yardır. İlk lazerler yapay yakut kristallerinden yapılmıştır. Başka malzemeler daha etkili de olsa, yakut aynı amaçla bugün de kullanılmaktadır.
Yukarıdaki resimde yeşil renkli zoisite içinde yakut görülüyor.
--------------- Ekleme ---------------
Bazalt
Bazalt sütunlar kalın bir lav akıntısının soğuyarak büzüşmesi ve bu büzüşme sırasında çatlakların oluşmasıyla ortaya çıkar. Lav akıntısı dikey yönde kırılmaksızın büzüşebilir. Ama yatay yönde büzüşürken kırıklar oluşur. Lav akıntısı üzerinde oluşan kırıklar ağı ile sütunlar ortaya çıkar. Bu sütunlar daha çok altıgen olmakla birlikte, sayısı üçten onikiye kadar değişen çokgen bazalt sütunlar görülebilmektedir.
Lav akıntısının soğuyarak büzüşmesi yüzeyde başlar ve bu büzüşme aşağı doğru gelişir. Bu da gitgide daha uzun sütunların oluşumuyla sonuçlanır. Bazalt lav akışının kalınlığına bağlı olarak bu sütunların uzunluğu metrelerce olabilir. Wyoming'deki Şeytan Kulesi'nde (Devil's Tower) olduğu gibi bazalt sütunların uzunluğu 100 metreyi bulabilir ama bu istisnai bir yüksekliktir.
Sütunların genişliği ise lav akıntısının soğuma hızına bağlıdır. Çok hızlı bir soğuma süreci 1 cm çapa kadar çok küçük sütunların oluşmasına neden olur. Soğuma hızı yavaşladıkça ise sütunların genişliği artar.
Dünyada yaygın olarak görülen bazalt sütunlarından en ünlü olanları şunlardır:
- Giant's Causeway, Kuzey İrlanda
- Devil's Postpile, Kaliforniya
- Narooma Basalt, Narooma, New South Wales, Avustralya
- Samson's Ribs, İskoçya
- Staffa, İskoçya
- Devil's Tower, Wyoming
- Pwisehn Malek, Pohnpei, Mikronezya
Anadolu'da ise en güzel bazalt sütunlara Gerede ile Kızılcahamam arasında ve Boyabat civarında rastlanmaktadır.
Yukarıdaki fotoğrafta, Kuzey İrlanda'daki "Giant's Causeway" olarak bilinen bazalt sütunlar görülmektedir.
--------------- Ekleme ---------------
Zebercet
Yeşil renkli bir taş olan zebercet (peridot), olivin'in değerli taş olarak kullanılan bir türüdür. Olivin kendi başına bir mineral olmayıp iki farklı minerale, yani fayalit ve forserit'e ortak olarak verilen addır. Fayalit demir yönünden zengindir ve rengi koyuya çalan bir yeşildir. Forserit ise magnezyum yönünden zengindir ve rengi daha açıktır.
Zebercet bileşim bakımından genellikle fayalit'ten daha çok forserit'e yakındır. Rengi en güzel zebercetin demir oranı yüzde 15'ten azdır ve en güzel renge katkıda bulunmak üzere nikel ve kromiyum içerir.
"Zebercet" adı, antik çağlardan beri zebercet çıkarılan Kızıl Deniz'deki Zebercet adasından gelmektedir. 4000 yıldan fazla bir zamandır değerli taş olarak çıkarılan zebercet, Eski Ahit'te İbranice adıyla pitdah olarak adı geçen bir taştır. Zebercetin Mısır kraliçesi Kleopatra'nın en sevdiği değerli taş olduğu söylenir.
Zebercet diğer birçok değerli taşla, hatta zümrütle karıştırılmıştır. Kraliyet hazinelerindeki birçok "zümrüt"ün zebercet olduğu sonradan anlaşılmıştır. Ayrıca zebercet, daha yumuşak olan apatit'le, çift kırılımı olmayan yeşil garnet'le, güçlü bir şekilde pleokroik olan (yani farklı açılardan bakıldığında rengi değişen) yeşil turmalin ve yeşil sinhalit'le ve çok daha ağır olan zirkon'la da sıklıkla karıştırılmaktadır.
Zebercet bütün bu değerli taşlardan hoş bir şekilde sarıya çalan yeşil rengiyle ayrılır.
--------------- Ekleme ---------------
Zincifre
Yukarıdaki fotoğrafta dolomit üzerinde zincifre kristali görülüyor. Kırmızı civa sülfatı olan zincifre civanın elde edildiği cevherdir.
Zincifre genellikle masif, tanecikli veya toprağımsı biçimde bulunur ve rengi parlak kırmızıyla kiremit rengi arasında değişir. Zincifre bazen elmas parlaklığında kristaller olarak da görülür.
İçerisindeki civa içeriğinden dolayı çok zehirli olan zincifre yüzyıllar boyunca kırmızı boya maddesi olarak kullanılmıştır.
--------------- Ekleme ---------------
Dev Kristaller mağarası
Meksika'da, Chihuahuan Çölü'ndeki Naica Dağı'nın 300 metre altındaki bu olağanüstü mağara 2000 yılında iki madenci tarafından keşfedildi. Meksika'nın Kristaller Mağarası (Cueva de los Cristales) dünyanın bilinen en büyük doğal kristallerinden bazılarını barındırıyor. Bunlar uzunluğu 11 metreye varan yarısaydam kalsiyum sülfat çubukları.
Bin yıl boyunca kristaller mağaranın son derece ender bulunur ölçüde stabil olan doğal koşulları içerisinde gelişmeyi sürdürdüler. Isı sabit bir şekilde 58 derece santigrad civarında kaldı ve mağara, kristalleri gelişim yönünde sevkeden zengin mineralli suyla doluydu.
Bu doğa harikası maden araştırmaları sırasında mağaranın içerisindeki suyun boşaltılmasıyla ortaya çıktı.
26 milyon yıl önce başlayan volkanik faaliyet Naica Dağı'nı ortaya çıkardı ve onu yüksek ısılı susuz, doğal kalsiyum sülfatla doldurdu. Dağın altındaki mağma soğuyup ısı düşünce bu kalsiyum sülfat çözülmeye başladı ve yavaşça suları sülfat ve kalsiyum molekülleriyle zenginleştirdi. Ve bunlar milyonlarca yıl içerisinde devasa kalsiyum sülfat kristallerini oluşturdu.
Acaba maden kapatılıp, kristallerin gelecek kuşaklarca da görülebilmesi mi sağlanmalı, yoksa mağaradaki suyu boşaltmaya son verip kristallerin yeniden büyümeye devam etmesine izin mi verilmeli? Bugünlerde bu konu tartışılıyor.