OğuzcanAbi
Üye
-
Konu Sahibi
-
arsenik
rsenik, kimyada As sembolü ile gösterilen ve metal ile ametal
arasında bir özelliğe sahip bir element. On üçüncü yüzyılda
element olarak elde edildi ve özellikleri aydınlatıldı.
Atom numarası 33, atom ağırlığı 74,91’dir. Periyodik cetvelin 5A
grubunda, fosfor ile antimon arasında olup, ikisinin arasında
özellikler gösterir. Arsenik, bileşiklerinde 5+, 3+ ve -3 değerlikleri
alabilir.
Bulunuşu
Yerkürenin kabuğunda çok az bulunan ve geniş olarak dağılmış
bir elementtir. Yer kabuğunda kalay ve antimon nisbetinde
bulunmaktadır. İşlenmemiş verimli topraklarda milyonda bir kaç
kısım arsenik bulunmaktadır. Fakat buralarda da, arsenik ihtiva
eden pestisitlerin bir kaç yıl kullanılmaları sonucu arsenik
derişimi bir kaç yüz misli artmaktadır. Deniz suyunda milyonda
on oranında bulunmaktadır. Bazı elementel arsenik yatakları
biliniyorsa da, arseniği, arsenit ve arsenat gibi filizleri şeklinde
bulunduran mineraller daha yaygındır. En çok bulunan mineral
arsenopirit, FeS2FeAs2'dir. Tabiatta bulunan diğer bileşikleri
realgar, As4S4, orpigmen As2S3 ve arsenikli nikel sülfür, NiAsS'dir.
Özellikleri
Arseniğin üç allotropu mevcuttur. Bunlardan gri arsenik metalik
halde bulunur ve kararlıdır. Bunun yoğunluğu büyüktür. Sarı
arsenik ametalik halde olup dört atomlu As4 moleküllerden
meydana gelir ve uçucudur. Bu, arsenik buharının ani
soğutulması ile elde edilir. Amorf olan siyah arsenik, arsin'in
(AsH3), ısı ile bozunmasından elde edilir.
Gri arsenik, ısıyı çok iyi, elektriği ise, bakırın % 5’i kadar iletir.
Metalik olan gri arsenik 610 derecede sıvı hale geçmeden katı
halden doğrudan buhar haline geçer (süblimleşir). 36 atmosfer
basınç altında 814 derecede erir. Özgül ağırlığı 5,7 gr/cm3tür.
Arsenik, 400 derecenin üstünde yanar ve arsenik trioksit, As4O6
verir. Kükürt, halogen ve metallerle reaksiyon verir.
Bileşikleri
Oksitleri
1. Arsenik trioksit (As2O3). Su ile arsenit asidini, HAsO2 verir.
Özgül ağırlığı 3,87 gr/cm3tür. Alkalilerde çözündüğünde arsenit
tuzlarını verir. Şiddetli zehir olup, 0,06 ile 0,2 gram arası insanı
öldürür.
2. Arsenik pentaoksit. Beyaz renktedir. Su ile arsenat asidini,
H3AsO4 verir.
Halojenli bileşikleri
Arsenik, halojenlerle AsX3 ve AsX5 şeklinde iki tip bileşik verir.
Arsenat ve arsenit bileşikleri arsenat (AsO4)3- ve Arsenit (AsO2)
köklerinin çeşitli metallerle verdiği bileşiklerdir. Bunlar çeşitli
maksatlarla kullanılır. Na3 AsO4.12H2O bileşiği matbaa
mürekkebi, tekstil boyaları ve böcek öldürücü olan kalsiyum ve
kurşun arsenatların üretiminde kullanılır. Potasyum di hidrojen
arsenat, KH2AsO4 sinek kağıdı, böcek öldürücü, tekstil boyamada
ve derinin korunmasında kullanılır. Bu maksatlar için sodyum
meta arsenit, NaAsO2 de kullanılır. Bakır arsenitler bir böcek
öldürücü olan paris yeşilinde ve bir pigment olan scheele
yeşilinde kullanılır.
Sülfürleri
Arsenik, kükürt ile As4S3As4S4 (kırmızı arsenik), As2S3 (sarı
arsenik) ve As2S5 verir. Bunlar asidik özellikte olup, kuvvetli
bazlarla çözünür. Kırmızı ve sarı arsenik sülfürler pigment olarak
kullanılır.
Organik bileşikleri
Arseniğin karbon ile yaptığı organik bileşikler bir çok yollarla elde
edilebilir. En basit yolu arsenik halojenür ve grignard bileşikleri
kullanmaktır.
Arseniğin bileşikleri zehirli ve tatsızdır. As2O3 dişçilikte kullanılır.
Arsenik mide ve vücudun diğer kısımlarında mahalli (yerel)
iltihaplanmalara sebep olur. Arsenik zehirlenmelerine karşı
kalsiyum, mağnezyum ve demir hidroksitleri kullanıldığı gibi
İngiliz tuzu, MgSO47H2O da kullanılır. Bunlar çözünmeyen
arsenikleri teşekkül ettirirler. Böylece zehir etkisini yok ederler.
Arsenik bileşikleri M.Ö. 5. yüzyılda tıbbi maksatlarla kullanılmıştır.
1909’da Paul Ehrlich arsenik ihtiva eden bir organik bileşiğin
frengi hastalığını tedavi ettiğini buldu. Şimdi bu bileşiklerin yerini
antibiyotikler aldı.
Arsenik kurşunun sert alaşımlarının yapılmasında, cam
endüstrisinde kullanılmaktadır.
Arsenik zehirlenmesi
Çeşitli arsenik bileşiklerinin vücut dokuları ve fonksiyonları
üzerindeki zararlı etkileridir. Arsenikli bileşikler, böcek ve tarım
ilaçları, fare zehiri, bazı kanser ilaçları, boya, duvar kağıdı,
seramik gibi çeşitli ürünlerin imalatında kulanılır.
İnsanda arsenik zehirlenmesi, genellikle arsenik -3- oksit (arsenik
anhidrit), bakır asetoarsenit, kalsiyum veya kurşun arsenat gibi
arsenik bileşikleriyle hazırlanmış böcek ilaçlarının ağız veya
teneffüs yoluyla alınmasından meydana gelir. İlaçlı meyve ve
sebzelerin yıkanmadan yenmesi de zehirlenmeye yol açacak
seviyede arseniğin vücutta birikmesine sebeb olabilir.
Arseniğin zehirli etkilerinin, vücuttaki bazı enzimlerle birleşerek
hücre metabolizmasına bozucu etkide bulunmasından ileri
geldiği zannedilmektedir. Arsenik zehirlenmesi, ya bir kerede
alınan yüksek dozda arsenikten (akut zehirlenme) veya küçük
dozlarda ard arda alınmaktan (kronik zehirlenme) kaynaklanır.
Akut zehirlenmenin başlıca belirtileri mide bulantısı, kusma, ağız
ve boğazda yanma ve şiddetli karın ağrılarıdır. Bunu takiben
dolaşım bozukluğu ve kalp yetersizliği başlar ve birkaç saat içinde
zehirlenme ölümle neticelenebilir. Kronik zehirlenme ise, yavaş
yavaş güçten düşme, boşaltım bozuklukları, deride tümör
meydana gelmesi, şuur bozukluğu, sinir sistemi bozukluğu,
kansızlık ve tırnaklarda tipik çizgilerin belirmesiyle belli olur. Akut
arsenik zehirlenmesinde ilk iş mideyi yıkamak ve zaman
kaybetmeden demirkaprol ilacını almaktır. Arsenik-3- oksit
renksiz ve tatsız bir tozdur. Adli tıpta kimyasal araştırma
tekniklerinin geliştirilmesine kadar cinayet amacıyla en çok
kullanılan zehirlerin başında geliyordu.
Element özellikleri
Atom numarası: 33
Simge: As
Kütle numarası: 74.992
Kaynama Noktası (C): 613
Erime Noktası (C): 817
Yoğunluk: 5.72
Buharlaşma Isısı: 7.75
Kaynaşma (Füzyon) Isısı: 6.62
Elektriksel iletkenlik: 0.029
Isıl iletkenlik: --
Özgül Isı Kapasitesi: 0.082
arasında bir özelliğe sahip bir element. On üçüncü yüzyılda
element olarak elde edildi ve özellikleri aydınlatıldı.
Atom numarası 33, atom ağırlığı 74,91’dir. Periyodik cetvelin 5A
grubunda, fosfor ile antimon arasında olup, ikisinin arasında
özellikler gösterir. Arsenik, bileşiklerinde 5+, 3+ ve -3 değerlikleri
alabilir.
Bulunuşu
Yerkürenin kabuğunda çok az bulunan ve geniş olarak dağılmış
bir elementtir. Yer kabuğunda kalay ve antimon nisbetinde
bulunmaktadır. İşlenmemiş verimli topraklarda milyonda bir kaç
kısım arsenik bulunmaktadır. Fakat buralarda da, arsenik ihtiva
eden pestisitlerin bir kaç yıl kullanılmaları sonucu arsenik
derişimi bir kaç yüz misli artmaktadır. Deniz suyunda milyonda
on oranında bulunmaktadır. Bazı elementel arsenik yatakları
biliniyorsa da, arseniği, arsenit ve arsenat gibi filizleri şeklinde
bulunduran mineraller daha yaygındır. En çok bulunan mineral
arsenopirit, FeS2FeAs2'dir. Tabiatta bulunan diğer bileşikleri
realgar, As4S4, orpigmen As2S3 ve arsenikli nikel sülfür, NiAsS'dir.
Özellikleri
Arseniğin üç allotropu mevcuttur. Bunlardan gri arsenik metalik
halde bulunur ve kararlıdır. Bunun yoğunluğu büyüktür. Sarı
arsenik ametalik halde olup dört atomlu As4 moleküllerden
meydana gelir ve uçucudur. Bu, arsenik buharının ani
soğutulması ile elde edilir. Amorf olan siyah arsenik, arsin'in
(AsH3), ısı ile bozunmasından elde edilir.
Gri arsenik, ısıyı çok iyi, elektriği ise, bakırın % 5’i kadar iletir.
Metalik olan gri arsenik 610 derecede sıvı hale geçmeden katı
halden doğrudan buhar haline geçer (süblimleşir). 36 atmosfer
basınç altında 814 derecede erir. Özgül ağırlığı 5,7 gr/cm3tür.
Arsenik, 400 derecenin üstünde yanar ve arsenik trioksit, As4O6
verir. Kükürt, halogen ve metallerle reaksiyon verir.
Bileşikleri
Oksitleri
1. Arsenik trioksit (As2O3). Su ile arsenit asidini, HAsO2 verir.
Özgül ağırlığı 3,87 gr/cm3tür. Alkalilerde çözündüğünde arsenit
tuzlarını verir. Şiddetli zehir olup, 0,06 ile 0,2 gram arası insanı
öldürür.
2. Arsenik pentaoksit. Beyaz renktedir. Su ile arsenat asidini,
H3AsO4 verir.
Halojenli bileşikleri
Arsenik, halojenlerle AsX3 ve AsX5 şeklinde iki tip bileşik verir.
Arsenat ve arsenit bileşikleri arsenat (AsO4)3- ve Arsenit (AsO2)
köklerinin çeşitli metallerle verdiği bileşiklerdir. Bunlar çeşitli
maksatlarla kullanılır. Na3 AsO4.12H2O bileşiği matbaa
mürekkebi, tekstil boyaları ve böcek öldürücü olan kalsiyum ve
kurşun arsenatların üretiminde kullanılır. Potasyum di hidrojen
arsenat, KH2AsO4 sinek kağıdı, böcek öldürücü, tekstil boyamada
ve derinin korunmasında kullanılır. Bu maksatlar için sodyum
meta arsenit, NaAsO2 de kullanılır. Bakır arsenitler bir böcek
öldürücü olan paris yeşilinde ve bir pigment olan scheele
yeşilinde kullanılır.
Sülfürleri
Arsenik, kükürt ile As4S3As4S4 (kırmızı arsenik), As2S3 (sarı
arsenik) ve As2S5 verir. Bunlar asidik özellikte olup, kuvvetli
bazlarla çözünür. Kırmızı ve sarı arsenik sülfürler pigment olarak
kullanılır.
Organik bileşikleri
Arseniğin karbon ile yaptığı organik bileşikler bir çok yollarla elde
edilebilir. En basit yolu arsenik halojenür ve grignard bileşikleri
kullanmaktır.
Arseniğin bileşikleri zehirli ve tatsızdır. As2O3 dişçilikte kullanılır.
Arsenik mide ve vücudun diğer kısımlarında mahalli (yerel)
iltihaplanmalara sebep olur. Arsenik zehirlenmelerine karşı
kalsiyum, mağnezyum ve demir hidroksitleri kullanıldığı gibi
İngiliz tuzu, MgSO47H2O da kullanılır. Bunlar çözünmeyen
arsenikleri teşekkül ettirirler. Böylece zehir etkisini yok ederler.
Arsenik bileşikleri M.Ö. 5. yüzyılda tıbbi maksatlarla kullanılmıştır.
1909’da Paul Ehrlich arsenik ihtiva eden bir organik bileşiğin
frengi hastalığını tedavi ettiğini buldu. Şimdi bu bileşiklerin yerini
antibiyotikler aldı.
Arsenik kurşunun sert alaşımlarının yapılmasında, cam
endüstrisinde kullanılmaktadır.
Arsenik zehirlenmesi
Çeşitli arsenik bileşiklerinin vücut dokuları ve fonksiyonları
üzerindeki zararlı etkileridir. Arsenikli bileşikler, böcek ve tarım
ilaçları, fare zehiri, bazı kanser ilaçları, boya, duvar kağıdı,
seramik gibi çeşitli ürünlerin imalatında kulanılır.
İnsanda arsenik zehirlenmesi, genellikle arsenik -3- oksit (arsenik
anhidrit), bakır asetoarsenit, kalsiyum veya kurşun arsenat gibi
arsenik bileşikleriyle hazırlanmış böcek ilaçlarının ağız veya
teneffüs yoluyla alınmasından meydana gelir. İlaçlı meyve ve
sebzelerin yıkanmadan yenmesi de zehirlenmeye yol açacak
seviyede arseniğin vücutta birikmesine sebeb olabilir.
Arseniğin zehirli etkilerinin, vücuttaki bazı enzimlerle birleşerek
hücre metabolizmasına bozucu etkide bulunmasından ileri
geldiği zannedilmektedir. Arsenik zehirlenmesi, ya bir kerede
alınan yüksek dozda arsenikten (akut zehirlenme) veya küçük
dozlarda ard arda alınmaktan (kronik zehirlenme) kaynaklanır.
Akut zehirlenmenin başlıca belirtileri mide bulantısı, kusma, ağız
ve boğazda yanma ve şiddetli karın ağrılarıdır. Bunu takiben
dolaşım bozukluğu ve kalp yetersizliği başlar ve birkaç saat içinde
zehirlenme ölümle neticelenebilir. Kronik zehirlenme ise, yavaş
yavaş güçten düşme, boşaltım bozuklukları, deride tümör
meydana gelmesi, şuur bozukluğu, sinir sistemi bozukluğu,
kansızlık ve tırnaklarda tipik çizgilerin belirmesiyle belli olur. Akut
arsenik zehirlenmesinde ilk iş mideyi yıkamak ve zaman
kaybetmeden demirkaprol ilacını almaktır. Arsenik-3- oksit
renksiz ve tatsız bir tozdur. Adli tıpta kimyasal araştırma
tekniklerinin geliştirilmesine kadar cinayet amacıyla en çok
kullanılan zehirlerin başında geliyordu.
Element özellikleri
Atom numarası: 33
Simge: As
Kütle numarası: 74.992
Kaynama Noktası (C): 613
Erime Noktası (C): 817
Yoğunluk: 5.72
Buharlaşma Isısı: 7.75
Kaynaşma (Füzyon) Isısı: 6.62
Elektriksel iletkenlik: 0.029
Isıl iletkenlik: --
Özgül Isı Kapasitesi: 0.082