HeiLmasTer®
Üye
Yeni-Ontoloji
20. yüzyılın başlarında, ontolojinin yenileştirilmesi biçiminde ortaya çıkan yeni-ontoloji, 1920'lerden bu yana bilinen bir akım olarak, geç-burjuva felsefesindeki öznelleşme ve gizemselleşme sürecine bir tepki olmuştur. Yeni-Kant'çılık, pozitivizm, yaşam felsefesi ve varoluşçuluk gibi böylesine bir süreç içindeki burjuva felsefi akımların öznellikleri ile özneye bağımlılıkları karşısında yerini alan yeni-ontoloji, bütünsel bir akımı oluşturmaz. Kurucuları N. Hartmann ile ile G. Jakoby olmakla birlikte, Külpe, Becher, Briesch ve Wenzl gibi adlar şu ya da bu yoldan yeni-ontoloji içinde sayılabileceği gibi; Husserl'e )<<evrensel ontoloji>>ye) bağlı olarak, Heidegger (<<temel ontoloji>>) ile Sartre'da (<<fenomenolojik ontoloji>> de) sayılabilir.
Yeni-ontolojinin sözcüleri, yeni-ontolojiyi tümdengelimci yoldan değil, tümevarımcı yoldan; akılsal değil, deneysel temellere dayandırıp geliştirmeye çalışarak, öznelci idealizme karşı çıkmışlardır. Yeni-ontoloji, kuruluşu ve kendini savunuşu içindeki birçok olumlu yanıyla burjuva aydınların bunalımı üstünde etkide bulunmuş olmakla birlikte, tümden ele alındığında, hiçbir zaman, bilgiye ilişkin bilimsel bir kuram oluşturma yoluna gidememiştir. Örneğin, Hartmann, Hegel'den çok şeyler almış olmasına karşın, ne bilgi sürecinde praksisin rolünü, ne de diyalektik özelliğini kavrayabilmiş, tüm gerçeklik alanlarında bilinemezciliğe ve akıldışıcılığa giden yolları açtığı kadar, kendisi de idealist bir konum içine girmiştir.
Felsefenin dünyagörüşsel belirleyici temel sorusunun üstünden atlanmaya, maddecilik ile idealizm karşıtlığın üstünde yer almaya çalışılması, yeni-ontolojinin başlıca özelliklerindendir. Yeni-ontolojinin bu tür idealizmine, el attığı her alanda rastlandığı kadar, toplum-bilimsel görüşlerinde burjuva-sınıfsal özelliklerine de açıkça rastlanır. Bununla birlikte, yeni-ontolojide, akılcı öğeler kadar, öznel-idealist burjuva felsefesinin aşırı biçimlerine karşı yönlendirilen bir eleştiri de yer alır. Ama bütün bunlar, yeni-ontolojinin temel nesnel-idealist özelliğini değiştirmez. Öznel-İdealizmde de ontolojik düşünceye yer verildiğinden, Husserl ve Heidegger ile Sartre'ın ontoloji doğrultusundaki girişimleri arasında kesişmelere rastlanır.
Bilimsel felsefede, felsefenin temel sorusunun maddeci yoldan yanıtlanışıyla, ontolojik sorular ortadan kalkar. Ontolojinin ortaya attığı bu gibi sorular, maddeci bilgi kuramı içinde ele alınır.
Yeni-ontolojinin sözcüleri, yeni-ontolojiyi tümdengelimci yoldan değil, tümevarımcı yoldan; akılsal değil, deneysel temellere dayandırıp geliştirmeye çalışarak, öznelci idealizme karşı çıkmışlardır. Yeni-ontoloji, kuruluşu ve kendini savunuşu içindeki birçok olumlu yanıyla burjuva aydınların bunalımı üstünde etkide bulunmuş olmakla birlikte, tümden ele alındığında, hiçbir zaman, bilgiye ilişkin bilimsel bir kuram oluşturma yoluna gidememiştir. Örneğin, Hartmann, Hegel'den çok şeyler almış olmasına karşın, ne bilgi sürecinde praksisin rolünü, ne de diyalektik özelliğini kavrayabilmiş, tüm gerçeklik alanlarında bilinemezciliğe ve akıldışıcılığa giden yolları açtığı kadar, kendisi de idealist bir konum içine girmiştir.
Felsefenin dünyagörüşsel belirleyici temel sorusunun üstünden atlanmaya, maddecilik ile idealizm karşıtlığın üstünde yer almaya çalışılması, yeni-ontolojinin başlıca özelliklerindendir. Yeni-ontolojinin bu tür idealizmine, el attığı her alanda rastlandığı kadar, toplum-bilimsel görüşlerinde burjuva-sınıfsal özelliklerine de açıkça rastlanır. Bununla birlikte, yeni-ontolojide, akılcı öğeler kadar, öznel-idealist burjuva felsefesinin aşırı biçimlerine karşı yönlendirilen bir eleştiri de yer alır. Ama bütün bunlar, yeni-ontolojinin temel nesnel-idealist özelliğini değiştirmez. Öznel-İdealizmde de ontolojik düşünceye yer verildiğinden, Husserl ve Heidegger ile Sartre'ın ontoloji doğrultusundaki girişimleri arasında kesişmelere rastlanır.
Bilimsel felsefede, felsefenin temel sorusunun maddeci yoldan yanıtlanışıyla, ontolojik sorular ortadan kalkar. Ontolojinin ortaya attığı bu gibi sorular, maddeci bilgi kuramı içinde ele alınır.
